یک عمر و شناساندنش کتابی بسیار قطور می‌خواهد . خودش گزارش زندگی خود را تا حدود سی و پنجسالگی که به گرگان آمده به تقاضای یکی از شاگردان‌ املاء کرده است و شاگرد معروفش ابوعبید جوزجانی ، بعد آنرا تکمیل و تا آخرین روز زندگیش گزارش کرده است . از این گزارشها می‌توان تا حدی‌ زندگی عادی و علمی و سیاسی او را به دست آورد . زندگی ناآرام و پرماجرائی داشته و عمری نسبتا کوتاه ، با این عمر کوتاه و این زندگی‌ پرماجرا این همه معلومات و خلق این همه آثار حقیقتا حیرت‌انگیز است . عجیب اینست که با اینکه ابن ابی اصیبعه و ابن القفطی هر دو متن این‌ دو گزارش را بدون اختلاف ضبط کرده‌اند ، جمله آخر را که مدت عمر شیخ‌ است به اختلاف ضبط کرده‌اند . بنابر نقل ابن ابی اصیبعه عمر شیخ ٥٤ سال و بنابر نقل ابن القفطی ٥٨ سال بوده است . بعضی دیگر ( نامه دانشوران ) از روی بعض قرائن احتمال‌ می‌دهند که عمر شیخ ٦٣ سال بوده است . نکته‌ای که لازم است گوشزد شود اینست که شخصیت بوعلی همه حکمای اسلامی‌ پیش از او را تحت‌الشعاع قرار داد ، بعد از بوعلی چه در طب و چه در فلسفه کتابهای او محور بحث و تدفیق و تحشیه و شرح بود . نکته دیگر اینکه قبل از بوعلی ، بغداد مرکز طب و فلسفه بود ، بوعلی به‌ بغداد نرفت ، پدرش بلخی و مادرش بخارائی است ، نیمه اول عمرش در آن‌ حدود گذشته است . به عللی به سوی خراسان و گرگان رهسپار شد و در چند شهر توقفهای کوتاهی کرد . عاقبت در اصفهان و همدان و بیشتر در همدان رحل اقامت افکند ، صیت‌ شهرتش طالبان علم و حکمت را از هر سو به سوی او می‌کشید ، شاگردان زیادی‌ تربیت کرد . شخصیت بوعلی در زمان حیاتش و شهرت کتابهایش بعد از خودش که