خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٧
مبدأ و معاد و روح و نفس را پذیرفته باشد و منکر نبوات و شرایع باشد ؟
! به علاوه او کتابی دارد " فی آثار الامام الفاضل المعصوم " [١] که به
احتمال قوی بر طبق مذاق شیعه در امامت نوشته است . و کتابی دارد به نام
" النقض علی الکیال فی الامامة " [٢] و کتابی به نام " کتاب الامام
والمأموم المحقین " [٣] و همه میرساند که اندیشه امامت فکر او را
مشغول میداشته است ، بدیهی است کسی که منکر شرایع و نبوات باشد درباره
امامت حساسیتی ندارد .
بعید نیست همچنانکه بعضی گفتهاند [٤] رازی تا حدودی طرز تفکر شیعی
امامی داشته است و همه مفکرانی که اینگونه طرز تفکر داشتهاند از طرف
دشمنان شیعه امامیه متهم به کفر وزندقه میشدند .
گذشته از همه اینها استدلالی که از رازی در انکار نبوت نقل شده آنقدر
سست و ضعیف است که از مفکری مانند رازی بسیار بعید است . از قبیل
اینکه اگر میبایست مردم هدایت شوند چرا همه مردم پیامبر نیستند ؟ !
آنچه میتوان گفت اینست که رازی اشتباهات و انحرافاتی داشته است .
ولی نه در حد انکار نبوات و شرایع ، دشمنان او که سخنان او را نقل
کردهاند به او چنین چهرهای دادهاند و اصل سخن رازی هم که در دست نیست .
ما در عصر خود کتابهائی دیدهایم که خالی از اشتباهات و انحرافاتی نیستند
، ولی مخالفان آن کتابها چنان چهرهای به آن کتابها دادهاند که اگر کسی
اصل آن کتابها را ندیده باشد باور نمیکند که این رسالات و مقالات در رد
چنان کتابی باشد .
رازی دو دسته مخالف داشته است : مخالفانی که بر آراء فلسفی او رد
نوشتهاند مانند فارابی و شهید بلخی و ابن هیثم و بعضی دیگر ، و مخالفانی
که بر آراء مذهبی او
[١] عیون الانباءج ٢ صفحه . ٣٥٩ ([٢] ٣ ) عیون الانباءج ٢ صفحه ٣٥٨ - . ٣٥٩ [٤] فلاسفه شیعه .