خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٦٨
که او را کمالالدین محمد حاسب گفتندی و در انواع حکمت خصوصا فن ریاضی
تقدمی حاصل کرده بود و با پدر بنده کمترین سابقه دوستی و معرفتی داشت
بدان دیار افتاد . پدر ، بنده را به استفادت از او و تردد به خدمت او
اشارت کرد . و بنده در پیش او به تعلم فن ریاضی مشغول شدم .
از این گفتار روشن میشود که خواجه نصیرالدین شاگرد شاگرد بابا افضل
بوده است . و بابا از اصحاب خواجه نبوده است ( آنچنانکه در دائره
المعارف فارسی آمده است ) بلکه در طبقه استادان استادان خواجه بوده
است . علیهذا اینکه وفات بابا را در ٦٠٦ یا ٦١٠ و یا قریب به این
سنوات بدانیم ( بر خلاف آنچه در لغت نامه و غزالی نامه آمده است )
اقرب احتمالات است و برخلاف ادعای سعید نفیسی در مقدمه رباعیات
باباافضل و دکتر ذبیحالله صفادر تاریخ ادبیات ایران ، تولد بابا در
اواخر قرن ششم نبوده بلکه در اواسط آن قرن بوده است .
این رباعی در مدح بابا ، منسوب به خواجه است :
| گر عرض دهد سپهر اعلی |
| فضل فضلا و فضل افضل |
| از هر ملکی به جای تسبیح |
| آواز آید که افضل ، افضل |
طبقه دوازدهم
١ - فریدالدین داماد نیشابوری ، از تاریخ زندگی این مرد نیز اطلاع درستی نداریم ، همین قدر میدانیم که استاد خواجه نصیرالدین طوسی بوده و خواجه اشارات را نزد او تحصیل کرده است [١] و خود او شاگرد صدرالدین سرخسی سابق الذکر بوده است . سلسله اساتید خواجه از طریق فرید الدین داماد به بوعلی میرسد . به این ترتیب که خواجه شاگرد فریدالدین داماد ، و او شاگرد صدرالدین سرخسی ، و او شاگرد افضل الدین غیلانی ، و او شاگرد ابوالعباس لوکری[١] روضات الجنات ص . ٥٨٢