خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٨
و زردشتیان کینه شدیدی نسبت به آنها داشتند و به همین دلیل است که
زردشتیان ایران مانویها و مزدکیها و حتی مسیحیها را بیش از مسلمین دشمن
میداشتند در دوره اسلام مکرر میبینیم که زردشتیان و مخصوصا روحانیان
زردشتی با مسلمین علیه مانویها و مزدکیها همکاری میکنند . و از آنسو
میبینیم که عیسویان ایران نیز در اثر آزارها و محدودیتها و احیانا قتل
عامها ( در زمان شاهپور دوم ) که از ناحیه زردشتیان دیده بودند ، مسلمین
را بر زردشتیان مقدم میدارند و مقدم مسلمین را به ایران گرامی میشمارند .
نفوذ مسیحیت و توسعه آن در ایران بسیار عادی و طبیعی بوده است . راجع
به علت و منشا پیدایش عیسویت در ایران ، کریستن سن مینویسد :
در موقعی که سلسله ساسانی جانشین اشکانیان شد ، عیسویان مرکز تبلیغی
مهمی در شهر " الرها " ( در آسیای صغیر ، ترکیه فعلی ) داشتند . . .
دولت در جنگهای بزرگی که با روم کرد اسیران را در نواحی دور دست کشور
ایران مسکن داد ، پادشاه ایران در لشکر کشیهای خود به سوریه گاهی تمام
سکنه یک شهر یا یک ناحیه را کوچ داده در یکی از نقاط داخلی کشور مقیم
میکردند ، چون قسمت اعظم این مهاجرین عیسوی مذهب بودند دیانت مسیح در
هر گوشهای از ایران اندکی رواج گرفت [١] .
در کتاب " تمدن ایرانی " به قلم جمعی از خاورشناسان مینویسد .
در حقیقت ، مذهب مسیح در ایران به دست آرامیها که در سوریه اقامت
داشتند یا مبلغانی که از ادس ( اورفه ) [٢] ، آمدند و یا به دست
اسرای جنگی وارد این سرزمین شد . از سال یکصد میلادی دستههایی از مسیحیان
در " اربل "
[١] همان کتاب ، صفحه . ٢٩٠ [٢] شهر " الرها " سابق الذکر .