زبان فارسی بود . بعدها خود ایرانیان مسلمان ترجیح دادند که به زبان عربی‌ برگردانند . ابن الندیم در الفهرست می‌نویسد : اولین نقل از زبان دیگر به زبان عربی به امر خالدبن یزیدبن معاویه‌ صورت گرفت ، وی علم دوست بود و به صنعت کیمیا علاقه داشت ، جماعتی از فلاسفه یونانی که در مصر می‌زیستند و با زبان عربی آشنا بودند احضار کرد و فرمان داد عده‌ای از کتب آن فن را از زبان یونانی و قبطی به زبان عربی‌ ترجمه کنند ، و این اولین ترجمه به زبان عربی است . سپس می‌گوید : دومین ترجمه به زبان عربی نقل دیوان و دفاتر دولتی است که در زمان‌ حجاج به وسیله صالح بن عبدالرحمن که از نژاد ایرانی بود ، از زبان فارسی‌ به زبان عربی برگردانده شد . صالح زیردست زاد انفرخ کار می‌کرد و زادانفرخ دبیر حجاج بود ، صالح چون به هر دو زبان می‌نوشت مورد توجه حجاج‌ واقع شد . روزی خود صالح به زادانفرخ گفت بیم آن دارم که حجاج مرا بر تو که ولی نعم من هستی مقدم بدارد و تو از نظرش بیفتی . زادانفرخ گفت : نترس ، هرگز چنین نخواهد شد ، او به من بیش از تو نیازمند است ، دفتر محاسبات را جز من کسی قادر نیست اداره کند . صالح گفت : به خدا قسم‌ اگر بخواهم می‌توانم دفتر محاسبات را به عربی برگردانم که اساسا نیازی به‌ زبان فارسی نباشد . زادانفرخ ، صالح را امتحان کرد ، دید راست می‌گوید تقاضا کرد که چندی تمارض کند و حاضر نشود ، چنین کرد . حجاج طبیب‌ مخصوص خویش را نزد وی فرستاد طبیب . گفت من کسالتی در او نمی‌بینم ، در این بین زادانفرخ در فتنه محمدبن اشعث کشته شد و خود به خود صالح‌ جانشین زادانفرخ گشت . صالح یک روز ماجرایی که بین او وزادانفرخ گذشته‌ بود به حجاج گفت . حجاج خواستار شد