خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٨
رد نوشتهاند ، تنها اینگروه که همان اسماعیلیانند و تاریخ خود آنها را "
ملاحده " میخواند چهره " الحاد " به رازی در تاریخ دادهاند و دیگران را
هم تا حدی تحت تأثیر قرار دادهاند اخیرا " ملاحده " عصر ما به نحوی
دیگر در تأیید ملاحده اسماعیلی چهره الحادی به رازی میدهند ، ولی نه
بمنظور بلاتوجیه ساختن رازی بلکه بمنظور توجیه کردن خودشان .
مطلبی دیگر که باید ناگفته نماند اینست که رازی علیرغم نبوغ و تخصص
در طب ، در اندیشههای فلسفی توانا نبوده است . میتوان به ابن سینا حق
داد که در پاسخ به پرسشهای ابوریحان بیرونی ، رازی را المتکلف الفضولی
المتکلم بمالا یعنیه میخواند .
٢ - ابوالحسین شهید بن الحسین البلخی . هم حکیم بود و هم شاعر ، به
عربی و فارسی شعر میسروده و از قدیمترین شاعران زبان فارسی به شمار میآید
. ابن الندیم گوئی شهید بلخی را درست نمیشناخته است . زیرا او را تحت
عنوان " رجل یعرف بشهیدبن الحسین و یکنی اباالحسن " [١] یاد میکند .
بعد جملهای دارد که ظاهر اینست میخواهد بگوید وی شاگرد ابوزید بلخی بوده
است ، اگر چه تاکنون ندیدهایم کسی این احتمال را در گفته ابن الندیم
داده باشد . ابن الندیم میگوید این مرد ( شهید ) کتابها تصنیف کرده و
بین او و رازی مناظراتی بوده است .
شهید هم نظریه رازی را در مسأله " لذت " که در کتب فلسفه مثل اسفار
و غیره مطرح است رد کرده است و هم نظریه معروف او را درباب قدمای
خمسه . شهید در سال ٣٢٥ درگذشته است .
٣ - ابواحمد حسین بن ابوالحسین اسحاق بن ابراهیم بن زیدبن کاتب معروف
به " ابن کرنیب " از فضلای متکلمین اسلامی و از حکمای طبیعی ( در مقابل
حکماء ریاضی ) بوده است ، برعکس برادرش ابوالحسین بن کرنیب و
برادرزادهاش ابوالعلاء بن ابی الحسین که اهل ریاضیات بودهاند و ابن
الندیم نام آنها را در ردیف
[١] الفهرست صفحه . ٤٣٠