معروف است و از نوع آتشهای بهرام است که تفصیلش را خواندید می‌گوید : در سنت پارسیان است که آتش بهرام را مهاجرین از ایران با خود آوردند ، شاید هم درست باشد چه غالبا در تاریخ طبری و مسعودی می‌خوانیم که‌ ایرانیان از بیم آنکه آتش به دست دشمنی افتد و خاموش شود در وقت‌ شکست آن را [١] با خود برداشته به جای دورتر فرو می‌گذاشتند ، هر چند که به تدریج آتشکده‌های با شکوه ایران خاموش و به مسجد تبدیل یافت ، ولی‌ تا حدی که ممکن بود در نگهداری آن کوتاهی نکردند ، یزدگرد سوم پس از شکست نهاوند ، خود بشخصه آتش مقدس ری را که مخصوصا محترم شمرده می‌شد برگرفته به مرو برد .
اگر هم " ایرانشاه " پس از ورود مهاجرین در " سنجان " در سال ٧١٦ برپا شده باشد باز ١٢٣٠ سال از عمرش می‌گذرد و هماره پریشانی و سرگشتگی‌ خواستارانش را در کشور بیگانه نگران بود ، ولی در کشاکش روزگار رنگ‌ سرخ خویش نباخته ، یاران را با زبان گرم به پایداری و دلگرمی پند همی‌ داد . پس از شکست سنجان در جایی که بیشتر اقامت نموده نوساری است که‌ مدت ٢٣٥ سال در آنجا بود ، فقط دو سال ، از سال ١٧٣٣ تا ١٧٣٦ در سورت ( خاموشی و سردی ) به سر برد . . . اینک ٢٠٤ سال است که در این ده‌ استقرار یافته است . هزاران تن زردشتی از دستور و موبد و هیربد و بهدین‌ دور آن را گرفته‌اند . زرتشتیان ایران و پارسیان هندوستان نیز به زیارت‌ آن می‌روند مخصوصا ماههای اردیبهشت و آذر ماه اوقات زیارت آنجاست ، از سرای این " ایران خدیو " ( یعنی آتشکده ایرانشاه ) در بامداد و نیمروز و شام سرود اوستا از موبدان

[١] و در واقع خدا و " پناه جهان " را همچنانکه در بندهش آمده و در صفحات پیشین نقل کردیم از ترس ازحائی ، به جای می‌برده‌اند !