آلات و ادوات فراوان و تشریفات بسیار معمول است ، این تشریفات در مورد آتشکده‌ها نیز مجری است : آتشگاه را در محلی قرار می‌دهند که اطراف‌ آن حتما باز باشد . در هر آتشکده کانون ویژه‌ای برای برافروختن آتش هست‌ که جز " آتربان " ( موبد نگهبان آتش ) احدی حق ورود بدان ندارد ، آتربانان که به سوی آتش می‌روند " پنام " ( دهن بند ) بر روی می‌بندند تا از دم ایشان آتش مقدس آلوده نگردد . در سمت راست مقر آتش ، اطاقی‌ است وسیع و چهار گوشه که به قسمتهای متعدد و مساوی تقسیم شده ، و هر یک‌ را برای وظیفه‌ای معین اختصاص داده‌اند . این اطاق را " یزشن گاه " ( محل انجام تشریفات عبادت ) می‌نامند . . . در شریعت زردشت این قاعده‌ مقرر بود که آفتاب بر آتش نتابد [١] . و بنابراین سبک جدیدی در ساختمان آتشکده معمول شد : اطاقی معمولا تاریک در وسط می‌ساختند که مکان‌ افروختن آتش در آتشدان بود . . . به نسبت درجاتی که در قاعده دودمانی‌ ایرانیان قدیم موجود بود ، آتشهای مختلفی وجود داشت ، از قبیل " آتش‌ خانه " و " آتش قبیله " یا " قریه " ( آذران ) و " آتش بلوک " یا ایالت . محافظ آتش خانه " مانبذ " نام داشت ، و برای نگهبانی‌ آتش دو تن روحانی ، و برای حراست آتش و رهران ( آتش بلوک ) هیئتی از روحانیان تحت ریاست یک موبد مامور بودند . . . یکی از نسکهای اوستای‌ ساسانی موسوم است به " سوزگر " و در آن تفصیلی در باب پرستش آتش‌ مخلوط به چند قصه مسطور است : آتشکده پر از بوی کندر و دیگر مواد معطر بود ، یک تن روحانی برای اینکه از نفس

[١] عجیب است که زردشتیان و طرفداران آنها تقدیس آتش را می‌خواهند تحت عنوان اینکه آتش از جنس نور است و نور مقدس است زیرا خداوند نورالانوار است ، توجیه کنند از طرف دیگر تابش آفتاب را بر آتش مقدس‌ سبب آلودگی آن میدانند !