خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٣
یعنی هم به دین شما ایمان خواهد آورد و هم با شما ازدواج خواهد کرد و
خونش با شما مخلوط خواهد شد . مردم با تعجب پرسیدند : یا رسول الله عجم
دین اسلام را خواهد پذیرفت و سپس در خون ما با ما شریک خواهد شد ؟
فرمود آری ، اگر ایمان به ستاره ثریا آویخته باشد ، مردانی از عجم بدان
دست خواهند یازید [١] .
کریستن سن در خاتمه کتاب خود ، چند صفحه را به اخلاق و روحیه ایرانیان
اختصاص داده است ، وی میگوید :
جهان ایرانی ، به صورتی که مورخان غرب مثل آمیانوس مارسلینوس [٢]
و پروکوپیوس [٣] آن را شناخته و با جنبههای نیک و بدش وصف کردهاند
، به نظر ما جامعه اشرافی محض میآید ، فقط طبقات عالیه معرف این جامعه
محسوب میشدهاند و به ملت ایران جلوه و وجهه خاص خود را بخشیدهاند .
توضیحات آمیانوس مارسلینوس ، که کریستن سن به تفصیل نقل کرده است
همه مربوط است به طبقه اشراف و طبعا جنبههای پست آن بر جنبههای عالی
آن زیاد میچربد . جنبههای عالی کم در آن یافت میشود لزومی ندارد ما آنها
را نقل کنیم .
کریستن سن میگوید :
نویسندگان عرب ، دولت ساسانی را که سرمشق سیاست دولت مشرقی بوده با
تمجید و تحسین میستایند و ملت ایران را به بزرگی نام میبرند .
آنگاه از کتابی به نام خلاصه العجائب ( ؟ ) این عبارت را نقل میکند :
[١] سفینه البحار ، ماده " عجم " . [٢] مورخ رومی در قرن چهارم میلادی که معاصر ساسانیان بوده است . [٣] ایضا مورخ رومی معاصر با قباد و انوشیروان .