خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٠
طبقات متسلسل ارباب علوم را مشخص سازند . این کار در درجه اول نسبت به علمای حدیث انجام یافته است و در درجات بعدی برای علمای علوم دیگر ما کتابهای زیادی به این عنوان داریم مانند طبقات الفقهاء ابواسحاق شیرازی ، طبقات الاطباء ابن ابی اصیبعه ، طبقات النحویین و طبقات الصوفیه ابوعبدالرحمن سلمی . ولی با کمال تأسف تا آنجا که این بنده اطلاع دارد ، آنچه درباره طبقات فقهاء نوشته شده از اهل تسنن و مربوط به آنها است ، درباره طبقات فقهاء شیعه تاکنون کتابی نوشته نشده است لهذا برای کشف طبقات فقهاء شیعه از لابلای کتب تراجم و یا کتب اجازات که مربوط است به طبقات راویان حدیث باید استفاده کرد . ما در اینجا نمیخواهیم طبقات فقهاء شیعه را به تفصیل بیان کنیم ، بلکه میخواهیم شخصیتهای برجسته و به نام فقهاء را که آراءشان مورد توجه است با ذکر کتابهای فقه ذکر کنیم ، ضمنا طبقات فقهاء نیز شناخته میشوند . تاریخ فقهاء شیعه را از زمان غیبت صغرا ( ٢٦٠ - ٣٢٠ ) آغاز میکنیم بدو دلیل : یکی اینکه : عصر قبل از غیبت صغری عصر حضور ائمه اطهار است و در عصر حضور ، هر چند فقهاء و به معنی صحیح کلمه مجتهدین و ارباب فتوا که ائمه اطهار آنها را به فتوا دادن تشویق میکردهاند بودهاند ، ولی خواه ناخواه فقهاء ، به علت حضور ائمه اطهار علیهم السلام تحتالشعاع بودهاند ، یعنی مرجعیت آنها در زمینه دستنارسی به ائمه بوده است و مردم حتی الامکان سعی میکردند به منبع اصلی دست یابند و خود آن فقهاء نیز مشکلات خود را تا حد مقدور و ممکن با توجه به بعد مسافتها و سایر مشکلات با ائمه اطهار در میان میگذاشتند . دیگر اینکه علی الظاهر فقه مدون ما منتهی میشود به زمان غیبت صغرا ، یعنی تألیف و اثری فقهی قبل از آن دوره از فقهاء شیعه فعلا در دست نداریم یا این بنده اطلاع ندارد . ولی به هر حال در شیعه نیز فقهاء بزرگی در عصر ائمه اطهار وجود داشته