باز گروه انبوهی زرتشتی در فارس می‌زیستند . شرح جالبی از پیکار میان‌ مسلمانان و زرتشتیان در شهر کازرون در زمان ابواسحاق ابراهیم بن شهریار الکازرونی که بنیان گذار یکی از فرقه های متصوفان است و در سال ١٠٣٤ میلادی در گذشته است در دست داریم . بسیاری از زرتشتیان به راهنمایی این شیخ به اسلام گرویدند ولی از این‌ کتاب ( کتاب معجم البلدان یاقوت ) و نیز از کتابهای دیگر اسلامی چنین‌ بر می‌آید که موقعیت زرتشتیان همچنان استوار بوده است . عامل کازرون در روزگار آل بویه که از آنجا بر سراسر فارس فرمان می‌راند زرتشتی بود و خورشید نام داشت . وی در دیده فرمانروایی بویهی شیراز چنان‌ پایگاه بلندی داشت که این شاهزاده بویهی فرمان داد تا شیخ کازرونی نزد او برود و سرزنشهای او را به سبب آشوبی که برای مسلمان کردن مردم بر پا کرده بود بشنود ( ص ١١٧ - ١٢١ ) مسلمانان و زرتشتیان دو گروه عمده فارسی‌ بودند و مسیحیان و یهود بسیار اندک بودند . در صفحه ٣٩٩ می‌نویسد : هر چه بر دامنه اندیشه‌های اسلامی افزوده می‌شد جنبشهای گوناگون مانند صوفیگری و شیعیگری رونق می‌یافت و در نتیجه پناهگاهی برای ایرانیان که‌ نمی توانستند از اندیشه های کوتاه و توسعه نیافته زرتشتی پیروی کنند پدید می‌آمد . هنگامی که فرمانروایان دیلمی ایران ، به تشیع گرویدند و بخشهای‌ غربی ایران را از دست خلیفه به در بردند و سرانجام در سال ٩٤٥ میلادی ( ٣٣٤ هجری ) بر بغداد دست یافتند ، آیین زرتشت رو به زوال نهاد . دیگر آل بویه اسلام و زبان عربی را برگزیدند ، زیرا که این هر دو جنبه بین‌ المللی گرفته