خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٧
موبدان طبقه هیربدان بودند که قضاوت و تعلیم و تربیت فرزندان سپرده به
ایشان بوده است ، و در این دوره تعلیم و تربیت و فراگرفتن علوم متداول
انحصار به موبد زادگان و نجیب زادگان داشته و اکثریت نزدیک به اتفاق
فرزندان ایران از آن محروم بودهاند . پس از هیربدان ، طبقه آذربدان
بودند که حکم متولیان و خادمان آتشکدهها و موقوفات بسیار آنها را
داشتهاند و وظیفه ایشان نخست نگهداری آتشهای مقدس هر آتشکدهای و سپس
شست و شو و پاکیزه نگاهداشتن محوطه آتشکده و اداره کردن مراسم دینی
مانند نمازها و جشنهای کستی بندان برای کودکان و زناشوییها و مراسم
مردگان بوده است [١] . . .
بحث دیگر درباره نظامات اجتماعی ایران مربوط است به رژیم حکومت
ساسانیان ، حکومت ساسانیان استبدادی محض بوده است . آنان خود را
آسمانی نژاد و مظهر خدا میدانستند و از مردم به کمتر از سجده راضی
نمیشدند ، و مردم با این وضع خو گرفته بودند . کسانی که بخواهند از این
نظر جامعه ایرانی آنروز را مطالعه کنند میتوانند رجوع کنند به کتابهای :
تاریخ ادبیات ادوارد براون ، جلد اول ترجمه آقای علی پاشا صالح [٢] .
و کتاب تمدن ایرانی ، تالیف جمعی از خاورشناسان ، ترجمه دکتر بهنام [٣] ، و تاریخ اجتماعی ایران ، تالیف سعید نفیسی ، جلد دوم [٤] ، و
مخصوصا ایران در زمان ساسانیان ، تالیف کریستن سن محقق دانمارکی ، ترجمه
رشید یاسمی [٥] .
[١] تاریخ اجتماعی ایران ، جلد دوم ، صفحات ٢٥ - . ٢٦ [٢] صفحات ١٤٢ و ١٩٢ و . ١٩٣ [٣] صفحات ١٨٩ - . ١٩٤ [٤] صفحه . ١٦ [٥] صفحات ٤ ، ١١٢ ، ١٤٦ ، ٢٧٥ ، ٢٨٤ ، ٢٩١ ، ٣٣٠ ، ٤٠١ ، ٤٠٥ ، ٤٢٦ ، ٤٣٠ ، ٤٦٩ ، ٤٧١ ، ٤٨٥ ، ٤٩٦ ، ٥١٧ ، . ٥٢٨