خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٨
را در فقه بوجود آورد . این مکتب نوعی اخباریگری و جمود است . ابن حزم اندلسی که نژاد ایرانی دارد اما طرفدار امویها است و خالی از یک نوع عداوت نسبت باهل البیت نیست . از نظر فقهی تابع داودبن علی بن ظاهری است . گروهی دیگر از فقهای بزرگ اهل تسنن میباشند که بعضی صاحب مکتب و مذهب بودها ند و بعضی نه ، برخی ایرانیند و برخی نه ما برای اینکه معیاری از سهم ایرانیان در فقه اهل تسنن بدست داده باشیم عدهای را نام میبریم : ١ - محمدبن حسن شیبانی ، شاگرد ابوحنیفه ، از ملازمین هارونالرشید و متوفا در سال . ١٨٩ این مرد اصلا دمشقی است ، درواسط عراق متولد شد و در سفری که با هارون بایران میآمد در ری درگذشت و همانجا دفن شد . ٢ - ابویوسف ، شاگرد دیگر ابوحنیفه و قاضی القضاه مهدی و هادی و هارون و متوفا در سال . ١٩٢ این مرد ظاهرا نسب به انصار مدینه میبرد . ٣ - زفربن الهذیل ، متوفا در سال . ١٥٨ زفرعرب عدنانی است و از پیروان ابوحنیفه به شمار میرود . ٤ - لیث بن سعد اصفهانی ، فقیه مصر ، متوفا در سال ١٧٥ ، لیث از صاحبان مکاتب بشمار میرود ، گواینکه گفته میشود که پیرو ابوحنیفه بوده است . ٥ - عبدالله بن مبارک مروزی ، اهل مرو است ، شاگرد ابوحنیفه و مالک و ثوری بوده و در سال ١٨١ در گذشته است . ٦ - اوزاعی ، ابوعمر و عبدالرحمن بن عمرو ، متوفا ١٥٧ ، شاگرد زهری و عطاءبن ابی رباح بوده ، ساکن شام بود و پیشوای مطلق شامیان شمرده میشد ، اوزاعی از فقهاء صاحب مکتب است ، معلوم نیست عرب اصیل یمنی است و یا از اسرای یمن است . اینها معاریف فقهای اهل تسنن میباشند ، غیر معاریف از حد احصا خارج است . در میان معاریف در طبقات مختلف افراد ایرانی و غیر ایرانی فراوانند .