خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٦
او با چه پادشاهی معاصر بوده است ؟ آیا واقعا معاصر ویشتاسب (
گشتاسب ) بوده است ؟
محل تولد او کجا بوده است ؟ آذربایجان ، یا بلخ ، یا فارس ، یا ری ،
یا خوارزم یا مرو ، یا هرات و یا حتی فلسطین ؟
در چه نقطهای ظهور کرده است ؟
اینها همه مسائلی است که از نظر تاریخی قابل توجه است [١] .
ولی محققین غالبا او را یک شخصیت تاریخی و واقعی میدانند و غالبا محل
تولد او را آذربایجان و زمانش را در حدود ششصد سال قبل از مسیح میدانند
. آقای تقی زاده مینویسد :
ظن قوی میرود که زردشت ٢٥٨ سال قبل از استیلای اسکندر بر ایران و قتل
دارا ( ٣٣٠ - ٣٣١ قبل از میلاد ) بوده یا ٢٧٢ سال قبل از وفات اسکندر (
٢٢٣ قبل از میلاد ) و لذا موضوع قابل بحث عبارت از آن خواهد بود که این
فاصله چنانکه گفته شد تا تولد زردشت است یا بعثت او یا ایمان گشتاسب
. و بنابراین باید تولد زردشت را در سنه ٥٦٨ قبل از مسیح یا ٦١٨ و یا
٦٣٠ قبل از مسیح دانست ، و اگر فاصله ٢٧٢ تا وفات اسکندر را حقیقی فرض
کنیم اعداد فوق ٥٩٥ و ٦٢٥ و ٦٣٧ میشود [١] .
درباره اوستا نیز مجهولات فراوان است .
آیا اساسا اوستا که کتاب مقدس مزدیسنا است و منسوب به زردشت است
هیچگاه تدوین نشده و همیشه سینه بسینه نقل شده است ، و فقط در دوره
اسلامی ، زردشتیان برای آنکه خود را رسما در زمره اهل کتاب قرار دهند به
تدوین اوستا
[١] رجوع شود به مزدیسنا و ادب پارسی ، صفحات ٧٦ - . ٨٩ [٢] بنقل مزدیسنا و ادب پارسی ، ص . ٨٨