صانعی ، صفحه ١٥٧ ، ضمن بحث در اینکه تدریس تاریخ در مدارس ما خشک و مرده و سطحی است و باید زنده و اساسی و تحلیلی باشد ، می‌گوید : مثلا مسئله اختلاف فرق شیعه و سنی اسلام به عنوان یک مطلب تاریخی به ما تعلیم داده می‌شد و می‌گفتند که ایرانیان که طرفدار حضرت علی علیه السلام‌ بودند به ایشان گرویدند و اختلاف اساسی بین شیعه و سنی آن است که ما حضرت علی را خلیفه اول میدانیم ، در حالی که سنیان ایشان را خلیفه چهارم‌ می‌شمارند . این طرز تعریف و تشریح مسئله ، اختلاف بین سنی و شیعه را کاملا صوری و غیر مهم جلوه می‌دهد ، به طوری که خود اختلاف هم غیر منطقی به‌ نظر می‌رسد . سالها بعد از ترک دبیرستان و ضمن مطالعه به این مطلب‌ برخوردیم که پیدایش فرقه شیعه از ابتکارات فکر ایرانی و به خاطر حفظ استقلال ملی و شعائر باستانی او بوده است . از آن جهت که امام حسین علیه‌ السلام دختر آخرین پادشاه ایرانی را به زنی اختیار کرده بودند ، فرزند ایشان و سپس فرزندانشان از شاهزادگان و منسوب به سلسله های با عظمت‌ ایرانی شمرده شده به این ترتیب دوام حکومت ایرانی و شعائر و افتخارات‌ او تأمین شده است ، و از آن به بعد کلمه " سید " هم که به اولاد ائمه‌ اطلاق می‌شد در واقع جانشین کلمه شاهزاده گشته است [١] .
ماهیت و اهمیت این ابتکار فکر و عاطفه ایرانی که برای حفظ " ملیت‌ " او صورت گرفته با مطالعه بیشتری در مذهب قدیم ایران ، یعنی دین‌ زردشتی و آداب و رسوم و سنتی که از آن دین وارد رشته شیعه دین

[١] نویسنده در پاورقی این رباعی را به تناسب ذکر می‌کند :

بشکست عمر پشت هژبران عجم را

بر باد فنا داد رگ و ریشه جم را

این عربده بر غصب خلافت ز علی نیست

با آل عمر کینه قدیم است عجم را