مترجمین منطق و فلسفه از سریانی و یونانی نیز ایرانی نبوده‌اند . ولی نظر باینکه ترجمه کتب یکی از مظاهر خدمات ایرانیان به تمدن اسلامی است ما نام مترجمینی که از فارسی به عربی ترجمه کرده‌اند مطابق آنچه ابن‌الندیم در الفهرست نقل کرده است ذکر میکنیم هر چند باز همه مترجمین از فارسی به‌ عربی نیز ایرانی نبوده‌اند .
کسانی که ابن‌الندیم آنها را ذکر کرده است افراد ذیل‌اند : عبدالله بن مقفع مترجم منطق ارسطو و خداینامه که ریشه و منبع اصلی‌ شاهنامه است و مترجم کلیله و دمنه که از کتب هند است و در زمان‌ انوشیروان به پهلوی برگردانده شده بود و ابن مقفع آنرا به عربی بسیار فصیح برگرداند [١] ابوسهل فضل بن نوبخت متصدی بیت‌الحکمة در زمان‌ هارون و مأمون [٢] . حسن بن موسی نوبختی . احمد بن یحیی بلاذری مورخ‌ معروف و صاحب کتاب فتوح البلدان ، موسی بن خالد ، یوسف‌بن خالد ( این‌ دو نفر مستخدم داود بن عبدالله بن حمیدبن قحطبه بوده‌اند ) علی بن زیاد تمیمی ، حسن بن سهل ، احمدبن یحیی جابر ، جبلة بن سالم کاتب هشام ابن‌ عبدالملک . اسحق بن یزید ناقل اختیار نامه ، محمد بن جهم برمکی ، هشام‌ بن القاسم ، موسی بن عیسی الکردی ، زادویة بن شاهویه اصفهانی ، محمدبن‌ بهرام بن مطیار اصفهانی ، بهرام بن مردانشاه ، عمروبن الفرخان [٣] سلم‌ متصدی بیت‌الحکمة [٤] صالح بن عبدالرحمان نویسنده حجاج و ناقل دفاتر دولتی از عربی به فارسی [٥] عبدالله بن علی ناقل برخی کتب هندی ( که‌ قبلا به فارسی ترجمه شده بود ) ، از فارسی به عربی [٦] .

([١][٢] ٣ ) الفهرست صفحه ١٧٨ - ٣٩٦ - . ٣٥٦ [٤] الفهرست صفحه ١٨٠ ابن‌الندیم از این شخص بعنوان صاحب بیت‌الحکمة یاد می‌کند . [٥] الفهرست صفحه . ٣٥٢ [٦] الفهرست صفحه . ٤٣٥