عهد ، تأثیر مضامین احادیث در شعر پارسی محسوس است " ، و به اشعاری‌ از رودکی استشهاد می‌کند ، می‌گوید . از اواخر قرن چهارم که فرهنگ اسلامی انتشار تمام یافت و مدارس در نقاط مختلف تأسیس شد و دیانت اسلام بر سایر ادیان غالب آمد و مقاومت‌ زرتشتیان در همه بلاد ایران با شکست قطعی و نهایی مواجه گردید و فرهنگ‌ ایران به صبغه اسلامی جلوه گری آغاز نهاد و پایه تعلیمات بر اساس‌ ادبیات عربی و مبانی دین اسلام قرار گرفت ، بالطبع توجه شعرا و نویسندگان به نقل الفاظ و مضامین عربی فزونی گرفت و کلمات و امثال و حکم پیشینیان ( قبل از اسلام ) در نظم و نثر کمتر می آمد . چنانکه به حسب‌ مقایسه در سخن دقیقی و فردوسی و دیگر شعرای عهد سامانی و اوائل عهد غزنوی‌ نام زرتشت و اوستا و بوذرجمهر و حکم وی بیشتر دیده می‌شود ، تا در اشعار عنصری و فرخی و منوچهری که در اواخر قرن چهارم و اوائل قرن پنجم می زیسته‌ اند ، نیز تاریخ نشان می‌دهد که هر چه استقلال سیاسی ایرانیان بیشتر شده اقبال‌ آنها به معنویات و واقعیات اسلام فزونی یافته است . طاهریان و آل بویه و دیگران که نسبتا استقلال سیاسی کاملی داشتند ، هرگز به فکر این نیفتادند که اوستا را دوباره زنده کنند و دستورات آن را سرمشق زندگی خود قرار دهند ، بلکه بر عکس با تلاشهای پیگیر برای نشر حقایق اسلامی کوشش می‌کردند . ایرانیان پس از صد سال که از فتح ایران به دست مسلمانان گذشت ، نیروی نظامی عظیمی به وجود آوردند دستگاه خلافت اموی در اثر اجحافات و انحرافات از تعلیمات اسلامی مورد بیعلاقگی عموم مسلمانان بجز اعرابی که‌ روی تعصب عربی گام بر می‌داشتند واقع شد ایرانیان با قدرت و نیروی خود توانستند خلافت را از خاندان اموی به خاندان عباسی منتقل کنند . قطعا در آن زمان اگر می‌خواستند