٤ - ابن خلدون در فصل " العلوم العقلیه و اصنافها " ( از مقدمه‌ تاریخش ) گوید : وقتی کشور ایران فتح شد کتب بسیاری در آن سرزمین به‌ دست تازیان افتاد ، سعد بن ابی وقاص به عمر بن الخطاب در خصوص آن‌ کتب نامه نوشت و در ترجمه کردن آنها برای مسلمانان رخصت خواست ، عمر بدو نوشت که آن کتابها را در آب افکند چه اگر آنچه در آنها است‌ راهنمائی است خدا ما را به رهنماتر از آن هدایت کرده است ، و اگر گمراهی است خدا ما را از شر آن محفوظ داشته . بنابراین آن کتابها را در آب یا در آتش افکندند . و علوم ایرانیان که در آن کتب مدون بود از میان رفت و به دست ما نرسید [١] ابوالفرج بن العبری در مختصر الدول و عبداللطیف بغدادی در کتاب‌ الافاده و الاعتبار و قفطی در تاریخ الحکماء در شرح حال یحیی نحوی و حاج‌ خلیفه در کشف الظنون و دکتر صفا در تاریخ علوم عقلی از سوختن کتب‌ اسکندریه توسط عرب سخن رانده‌اند " یعنی اگر ثابت شود که اعراب فاتح‌ کتابخانه اسکندریه را سوخته‌اند ، قرینه است که در هر جا کتابخانه‌ای‌ می‌یافته‌اند میسوخته‌اند . پس بعید نیست در ایران هم چنین کاری کرده‌ باشند ) ولی شبلی نعمان در رساله‌ای به عنوان " کتابخانه اسکندریه " ترجمه فخر داعی ، و همچنین آقای ( مجتبی ) مینوی در مجله سخن ٧٤ صفحه ٥٨٤ این قول را ( کتابسوزی اسکندریه را ) رد کرده‌اند .
٥ - ابوریحان بیرونی در " الاثار الباقیه " درباره خوارزم می‌نویسد که‌ : " چون قتیبه بن مسلم دوباره خوارزم را پس از مرتد شدن اهالی فتح کرد ، اسکجموک را برایشان والی گردانید . و قتیبه هر کس که خط خوارزمی‌ می‌دانست و از اخبار و اوضاع ایشان آگاه بود و از علوم

[١] نقل از پور داود ریشتهاج ٢ صفحه . ٢٠