چه خوب بود که چند زبان دیگر همچون زبان فارسی در میان مسلمین وجود داشت که هر یک می‌توانستند با استعداد مخصوص خود به اسلام خدمت جداگانه‌ ای بنمایند . این اولا .
ثانیا ، زبان فارسی را چه کسانی و چه عواملی زنده نگاه داشتند ؟ آیا واقعا ایرانیها خودشان زبان فارسی را احیا کردند یا عناصر غیر ایرانی در این کار بیش از ایرانیها دخالت داشتند ؟ و آیا حس ملیت ایرانی عامل‌ این کار بود یا یک سلسله عوامل سیاسی که ربطی به ملیت ایرانی نداشت ؟ طبق شواهد تاریخی ، بنی عباس که از ریشه عرب و عرب نژاد بودند از خود ایرانیها بیشتر زبان فارسی را ترویج می‌کردند و این بدان جهت بود که‌ آنها برای مبارزه با بنی امیه که سیاست شان عربی بود و بر اساس تفوق‌ عرب بر غیر عرب ، سیاست ضد عربی پیشه کردند ، و به همین دلیل است که‌ اعراب ناسیونالیست و عنصر پرست امروز ، بنی امیه را مورد تجلیل قرار می‌دهند و از بنی العباس کم و بیش انتقاد می‌کنند .
بنی العباس به خاطر مبارزه با بنی امیه که اساس سیاستشان قومیت و نژاد و عنصر پرستی عربی بود با عربیت و هر چه موجب تفوق عرب بر غیر عرب بود مبارزه می کردند ، عنصر غیر عرب را تقویت می‌کردند و اموری را که سبب می‌شد کمتر غیر عرب تحت تاثیر عرب قرار بگیرند نیز تقویت‌ می‌کردند و به همین جهت به ترویج زبان فارسی پرداختند و حتی با زبان عربی‌ مبارزه کردند .
ابراهیم امام که پایه گذار سلسله بنی عباس است به ابو مسلم خراسانی‌ نوشت : " کاری بکن که یکنفر در ایران به عربی صحبت نکند و هر کس را که دیدی به عربی سخن می‌گوید بکش " [١] .
مسترفرای ، در صفحه ٣٨٧ کتاب خود می‌گوید :

[١] نقل از خطط مقریزی .