خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٩
روش تزیینی بیزانتی گراید . و به هنر مسیحیت لاتین معاضدت نمود تا از
سقفهای چوبی به طارمها و گنبدهای آجری یا سنگی و دیوارهای دعامهای عطف
توجه کند هنر ساختن دروازهها و گنبدهای بزرگ که خاص معماری ساسانی بود
به مسجدهای اسلامی و قصرها و معابد منتقل شد . هیچ چیز در تاریخ گم نمیشود
، دیر یا زود هر فکر خلاق فرصت و تحول مییابد و رنگ و شراره خود را به
زندگی میافزاید [١] .
در کتاب " ایران از نظر خاورشناسان " ، فصل سوم تحت عنوان " منابع
هنر اسلامی " از کتاب " دستی در هنر اسلامی " تألیف دیمند ، رئیس
قسمت هنر خاور نزدیک در موزه متروپل ، چنین نقل میکند :
در زمان حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم عرب از خودش صنعتی
نداشت ، یا اگر داشت ناچیز بود ، بعد از فتح سوریه و بینالنهرین و مصر
و ایران بود که هنرهای این ممالک را اقتباس کردند از منابع صحف چینی
به دست میآید که خلفای اموی از تمام ولایات مفتوحه مصالح و استادانی را
جلب میکردند و در بنای شهرها و قصرها و مساجد جدید مورد استفاده قرار
میدادند ، معرق سازهای بیزانسی و سوریهای برای تزیینات مساجد دمشق
استخدام میشدند و تحت ریاست یک استاد ایرانی به کار میپرداختند .
همچنین برای ابنیه در مکه صنعتگرانی از مصر و قدس و دمشق آورده شدند و
این استفاده از مصالح و عمله تا عصر عباسیان ادامه یافت . طبری نیز در
تاریخ خود گوید که برای بنای بغداد استادانی از سوریه و ایران و موصل و
کوفه استخدام گشتند . با این ترتیب به تدریج یک اسلوب اسلامی که از دو
منبع یعنی عیسوی شرقی و ساسانی
[١] همان مدرک صفحه . ٢٥٦