و یا در حال انحطاط و زوال ؟ قدر مسلم این است که این دین داعیه جهانی داشته و مانی مدعی پیغمبری‌ بوده و خود را آخرین پیامبر و دین خود را کاملترین ادیان می‌خوانده است ، مانویت مبلغین زبردستی در دوره‌های بعد داشته و توانسته است بر خلاف‌ زردشتی گری از مرزهای ایران بگذرد و مردم کشورهای زیادی را تحت نفوذ خود قرار دهد .
مانویت علیرغم فشارها و تضییقاتی که از ناحیه روحانیان زردشتی دید تا ظهور اسلام باقی بود و مانویها بیش از زردشتیان در مقابل حملات مسلمین‌ مقاومت نشان می‌دادند و در دوره اسلامی نیز تا چند قرن وجود داشته‌اند و تدریجا منقرض شده‌اند .
ظهور مانی در اوایل عهد ساسانی بوده است ، تولد مانی در بین النهرین‌ واقع شده ولی خود او ایرانی نژاد است . مانی ، زمان اردشیر سر سلسله‌ ساسانیان را درک کرده است و ظاهرا ادعای پیغمبریش در زمان شاهپور اول‌ پسر اردشیر بوده است ، و می‌گویند شاهپور تحت تاثیر دعوت مانی قرار گرفت و لحظه‌ای مردد شد که دین مانی را به جای دین زردشت دین رسمی کشور قرار دهد ، اما بعد از این اندیشه پشیمان شد [١] و گویند تا حدود قرن‌ هفتم هجری بقایایی از مانویان بوده‌اند . بنابراین از طلوع تا انقراض‌ مانویت در حدود هزار سال طول کشیده است .
دین مانی در آغاز ، انتشار سریع و فوق العاده یافت ، آقای تقی زاده‌ می‌گوید : تاریخ مانویان و دعات آنها و پیروانشان تا طغیان مغول خود داستانی‌ دراز می‌شود و فصول نمایان آن انتشار سریع مانویت است در عالم بحدی که‌ در حدود سنه ٣٠٠ مسیحی یعنی قریب یکربع قرن بعد از وفات مانی ، دین وی‌ در سوریه و مصر و افریقای شمالی تا اسپانی و مملکت گال جلوتر رفته [٢] .

[١] تمدن ایرانی به قلم جمعی از خاورشناسان ، صفحه . ٢٢٢ [٢] مانی و دین او ، صفحه . ١٨