البته همه دوره ساسانی از نظر سختگیریهای مذهبی یکسان نبوده است ، همچنانکه قدرت روحانیون زردشتی همه وقت یکسان نبوده و همه سلاطین ایران‌ تحت نفوذ مطلق آنان نبوده‌اند شاپور اول ، یزدگرد اول ، خسرو انوشیروان‌ لااقل در قسمتی از دوران زمامداری خود روش نسبه آزاد منشانه‌ای نسبت به‌ اتباع سایر مذاهب داشته‌اند .
در کتاب " تمدن ایرانی " مقاله " وضع مذهب در ایران غربی در زمان‌ ساسانیان " پس از نقل کتیبه موبد " کریتر " و سختگیریهایی که در زمان‌ او می‌شده است ، می‌گوید : از طرف دیگر وقایع نگار ارمنی " الیزه و ارداپت " از دستخطی یاد می‌کند که مربوط به شاپور است و در آن امر داده شده که مغها و یهودیها و پیروان مانی و طرفداران تمام مذاهب دیگر را در هر نقطه از ایران که‌ باشند آزاد بگذارند و مانع انجام مراسم مذهبی آنها نگردند کتیبه اول‌ مربوط به آزاری است که در زمان پادشاهی بهرام دوم بین ٢٧٧ و ٢٩٣ میلادی‌ نسبت به اقلیتها انجام گرفته و دستور دوم راجع به آزادی مذاهب است که‌ افتخار آنرا باید به شاپور اول ( ٢٤٢ - ٢٧٣ ) نسبت داد [١] .
کریستن سن در فصل ششم کتاب خویش که راجع به عیسویان ایران بحث می‌کند وضع کلی عیسویان را در آن عهد چنین شرح می‌دهد .
برای توضیح روابط بین عیسویت و دیانت رسمی ایران در قرون چهارم و پنجم به ذکر عباراتی چند از " زاخو " مبادرت می‌ورزیم : عیسویت در عهد ساسانی همیشه حتی در سختترین دوره های زجر و تعدی ، مجاز بوده است . اگر چه گاهی بعضی مجامع عیسوی در شهرها و دهات دستخوش آزار

[١] تمدن ایرانی ، صفحه ١٧٨ - . ١٧٩