را که مأمور مواظبت امور و مباشرت خدمات معبدها و هیکلها بودند از دم‌ تیغ گذراندند و کتب فضلای ملت اعم از آنکه در مطلق علوم نوشته شده بود یا در تاریخ و مسائل مذهبی با کسانی که اینگونه کتابها در تصرف ایشان‌ بود در معرض تلف آوردند ، عرب متعصب به جز قرآن در آن ایام نه کتابی‌ می‌دانست و نه می‌خواست بداند . موبدان را مجوس و ساحر می‌دانستند و کتب‌ ایشان را کتب سحر می‌نامیدند . از حال کتب یونان و روم می‌توان قیاس کرد که کتب مملکتی مثل ایران چقدر از آن طوفان باقی خواهد ماند [١] .
آنچه این به اصطلاح مورخ می‌گوید خیلی تازگی دارد ، زیرا در هیچ سند و مدرک تاریخی یافت نمی‌شود ، ناچار باید فرض کنیم که این مورخ به سند و مدرکی دست یافته که چشم هیچ حلالزاده‌ای آن را ندیده و دست احدی به آن‌ نرسیده و مصلحت هم نبوده است که آن سند و مدرک افشا شود . آری ناچاریم‌ چنین فرض کنیم زیرا اگر چنین فرض نکنیم ناچاریم خدای ناخواسته در حسن‌ نیت و کمال صداقت و نهایت راستگویی این مورخ عظیم الشأن که البته هیچ‌ مأموریتی از طرف وزارت امور خارجه انگلستان برای تألیف این کتاب‌ نداشته است اندکی تردید روا داریم و چنین چیزی چگونه ممکن است ؟ آنچه این مورخ در اسناد و مدارک غیر مرئی که جز در آرشیو وزارت امور خارجه انگلستان پیدا نخواهد شد ، یافته است اینست که اولا بر خلاف گفته‌ همه مورخین ، ایرانیان در دفاع از ملک و مذهب خویش پایداری و لجاج‌ می‌نمودند و با آن همه پایداریها و لجاجها و با آن جمعیت فراوان که بالغ‌ بر صد و چهل میلیون در آن عصر تخمین زده شده است و با آن همه ساز و برگها از یک جمعیت چهل پنجاه هزار نفری عرب پا برهنه که از لحاظ عدد کمتر از یک دهم سربازان تحت السلاح ایران بودند و از لحاظ ساز و برگ‌ جنگی طرف مقایسه نبودند و به فنون جنگی

[١] به نقل کتاب مزدیسنا و ادب فارسی ، صفحه . ١٣