خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٤
از ایران هیچ کتاب فلسفی ترجمه نشده است ، کتبی که از ایران ترجمه
شده است ادبی ، تاریخی ، نجومی و احیانا طبیعی بوده است .
ابنالندیم در الفهرست در جاهای متعدد کتابهای مختلف ایرانی را که به
عربی برگردانده شده است نام میبرد ، هیچکدام از آنها فلسفی نبوده است .
تنها کتاب از نوع کتب فلسفی که از زبان پهلوی برگردانده شده است
قسمتی از منطق ارسطو بوده که قبلا بزبان پهلوی برگردانده شده بوده است و
در دوره اسلام به وسیله عبدالله بن مقفع و یا وسیله پسرش محمد بن عبدالله
بن مقفع از پهلوی به عربی برگردانده شد .
ابنالندیم در فن اول از مقاله هفتم ( مقاله الفلاسفة ) الفهرست میگوید
: فلسفه در یونان و روم رایج بود تا وقتی که روم به مسیحیت گرایید ، در
این وقت غدغن شد ، بعضی از کتب فلسفی را سوختند و بعضی دیگر را مخفی
کردند و مردم از بحث فلسفی ممنوع شدند ، زیرا فلسفه را برضد شرایع
میدانستند . سپس روم از مسیحیت روگرداند و به فلسفه روآورد ، و این در
وقتی بود که ثامسطیوس حکیم و مفسر و شارح معروف کتب ارسطو ( در حوزه
اسکندریه ) به وزارت امپراتور روم رسید .
ابن الندیم آنگاه داستان جنگ شاپور ذوالاکتاف با امپراطور روم را ذکر
میکند که شاپور اسیر میشود و پس از مدتی از زندان فرار میکند و امپراتور
روم را میکشد و رومیان را از ایران اخراج میکند و سپس قسطنطین با تأیید
شاپور امپراطور روم میشود . در این وقت بار دیگر روم به مسیحیت میگراید
و فلسفه غدغن میشود ، آنگاه میگوید :
ایرانیان در قدیم چیزی از منطق و طب به زبان فارسی ترجمه کرده بودند و
عبدالله بن مقفع و غیر او همانها را به عربی برگردانیدند [١] .
و ظاهرا همچنانکه هیچ کتاب فلسفی از ایران ترجمه نشده است هیچکدام از
[١] الفهرست ، صفحه . ٣٥١