خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩٣
به تقدیم رسانید ، امید که این محب را از دعای خیر فراموش نفرمائید
کلب آستان علی عباس " [١] .
امتناع مقدس اردبیلی از آمدن به ایران ، سبب شد که حوزه نجف به
عنوان مرکزی دیگر در مقابل حوزه اصفهان احیا شود ، همچنانکه امتناع شهید
ثانی و پسرش شیخ حسن صاحب معالم و دختر زادهاش سید محمد صاحب مدارک
از مهاجرت از جبل عامل به ایران سبب شد که حوزه شام و جبل عامل همچنان
ادامه یابد و منقرض نگردد . صاحب معالم و صاحب مدارک برای اینکه دچار
محظور و رودربایستی برای توقف در ایران نشوند ، از زیارت حضرت رضا
علیهالسلام که فوقالعاده مشتاق آن بودند صرف نظر کردند .
این بنده فعلا نمیداند که مقدس اردبیلی ، فقه را کجا و نزد چه کسی
تحصیل کرده است . همین قدر میدانیم که فقه را نزد شاگردان شهید ثانی
تحصیل کرده است . پسر شهید ثانی ( صاحب معالم ) و نواده دختریش (
صاحب مدارک ) در نجف شاگرد او بودهاند . در کتاب زندگی جلالالدین
دوانی مینویسد که :
" ملااحمد اردبیلی ، مولانا عبدالله شوشتری ، مولانا عبدالله یزدی ،
خواجه افضل الدینتر که ، میر فخرالدین هماکی ، شاه ابو محمد شیرازی ،
مولانا میرزا جان و میرفتح شیرازی ، شاگردان خواجه جمالالدین محمود
بودهاند و او شاگرد محقق جلالالدین دوانی بوده است " [٢] .
و ظاهرا تحصیل مقدس اردبیلی نزد خواجه جمالالدین محمود در رشتههای
معقول بوده نه منقول .
مقدس اردبیلی در سال ٩٩٣ در نجف در گذشته است ، کتاب فقهی معروف
[١] این داستان هر چند در ماخذ معتبر نقل شده ولی با توجه به سال فوت محقق اردبیلی و جلوس شاه عباس قابل خدشه و نیازمند به تحقیق است . [٢] زندگی جلالالدین دوانی تألیف فاضل محترم آقای علی دوانی .