خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٨
و سالار خراسان در عداد رواش حدیث به شمارند ، و ابوعلی مظفر ( یا محمد ) بن ابوالحسن ( مقتول رجب ٣٨٨ ) که امیر خراسان بود و دعوی استقلال میکرد راوی حدیث بود و مجلس املاء داشت و ابو عبدالله حاکم بن البیع ( صاحب کتاب معروف مستدرک ) ( متوفی ٤٠٥ ) از وی سماع داشته است . در دربار سامانیان با همه اصالت در نژاد ایرانی ، زبان فارسی به هیچ وجه ترویج و تشویق نشده است و وزرای ایرانی آنها نیز علاقهای به زبان فارسی نشان نمی دادند ، همچنانکه دیالمه ایرانی شیعی نیز چنین بوده اند . بر عکس در دستگاه غزنویان ترک نژاد سنی مذهب متعصب ، زبان فارسی رشد و نضج یافته است . اینها میرساند که علل و عوامل دیگری غیر از تعصبات ملی و قومی در احیاء و ابقای زبان فارسی دخالت داشته است . صفاریان توجهشان به زبان فارسی بوده است ، آیا علت این امر نوعی تعصب ایرانی و ضد عربی بوده است یا چیز دیگر ؟ مستر فرای میگوید : شاید دودمان صفاری که تباری از مردم فرودست داشتند فارسی نوین را پیشرفت دادند . زیرا که یعقوب ، پایه گذار آن ، عربی نمی دانست و بنا به روایتی خواهان آن بود که شعر به زبانی سروده شود که وی دریابد . علیهذا علت توجه بیشتر صفاریان به زبان فارسی ، عامی و بیسواد بودن آنهاست . مستر فرای پس از آنکه به یک نهضت فارسی مخلوط به عربی در زمان سامانیان اشاره میکند ، میگوید : ادبیات نوین فارسی ( فارسی مخلوط با لغات عربی ) ناشی از شورش بر ضد اسلام یا عربی نبود ، مضمونهای زرتشتی که در شعر آمده است وابسته به شیوه راسخ زمان بوده و نباید آن را نشانه ایمان مردم به آیین