پیمان با یکی از قبائل عرب داشته‌اند نیز اطلاق میشده است . بهر حال ابن‌ الندیم عده‌ای را با قید " مولی " نام میبرد و بعضی را تصریح می‌کند که‌ از بلاد ایران بوده‌اند . از جمله : واقدی مورخ معروف متوفا ٢٠٧ ، ابوالقاسم حمادبن سابور دیلمی‌ متوفا در ١٥٦ ، ابوجنادبن واصل الکوفی ، ابوالفضل محمدبن احمدبن‌ عبدالحمید الکاتب ، علان شعوبی کلینی رازی و غیر اینها . البته نباید مبالغه یا غفلت کرد و پنداشت که ادبیات عرب از لغت و نحو و صرف و بلاغت و تاریخ و غیره یکسره بدست ایرانیان تدوین یافته‌ است . در میان ادبای عربی از اقوام دیگر نیز که تبرز فوق‌العاده داشته‌اند یافت میشود که برخی عرب و برخی اندلسی ، و برخی مصری ، و برخی شامی و برخی کرد یا ترک یا رومی بوده اند ما در گذشته اشاره‌ای به این مطلب‌ کرده و برای احتراز از تطویل بیشتر از ذکر آنها خودداری میکنیم . در میان کتب ادبی عربی چهار کتاب است که از ارکان ادبیات عرب‌ بشمار میرود : ادب الکاتب ابن قتیبه دینوری ، الکامل مبرد ، البیان‌ والتبیین جاحظ نوادر ابوعلی قالی . از مؤلفان چهارگانه این چهار کتاب تنها ابن قتیبه ایرانی است . مبرد ، عرب ازدی است . و جاحظ عرب کنانی است . و ابوعلی قالی ، دیار بکری‌ است . احمد امین درضحی الاسلام از کتاب المزهر نقل می‌کند که در قرن دوم هجری‌ سه نفر پدید آمدند که پیشوای دیگران در شعر و لغت عرب و علوم عرب به‌ شمار میروند . پیش از آنها و نه بعد از آنها مانندی برای ایشان نیامده‌ است ، همه هر چه دارند از این سه نفر دارند : ١ - ابوزید انصاری خزرجی متوفا . ٢١٥ ٢ - اصمعی ادیب لغوی معروف متوفا در حدود . ٢١٥ ٣ - ابوعبیده معمربن المثنی متوفا در حدود . ٢١٠