خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٠
بعضی طبرسی نیز ، از این تفسیر زیاد استفاده کردهاند . این تفسیر در چهل سال اخیر مکرر در ایران چاپ شده است . ابوالفتوح نیشابوری الاصل است ولی در ری میزیسته است . ابوالفتوح از ایرانیان عرب نژاد است نسبش به جناب عبدالله بن بدیل بن ورقاء میرسد که از صحابه امیرالمؤمنین علی علیهالسلام بود و در صفین افتخار حضور رکاب آن حضرت را داشت . ابوالفتوح معاصر طبرسی و زمخشری است و نزد شاگردان شیخ طوسی تحصیل کرده است . تاریخ دقیق وفاتش در دست نیست قدر مسلم این است که در اواسط قرن ششم هجری میزیسته است قبرش هماکنون در شهر ری معروف است . ٧ - تفسیر صافی . مؤلف این تفسیر ، حکیم و عارف و محدث و مفسر معروف ملامحسن فیض کاشانی است . از مشاهیر علمای شیعه است و در قرن یازدهم هجری میزیسته است . این مرد بزرگ عمر پر برکتی داشته و به کثرت وجود تالیف معروف است . مرحوم فیض در آغاز عمر در قم اقامت داشت . مدرسه فیضیه به نام او معروف شد . از قم به شیراز مسافرت کرد و علم حدیث را نزد سید ماجد بحرانی ، و فلسفه و عرفان را نزد حکیم و عارف بلند قدر صدرالمتألهین آموخت و دختر صدرا را به زنی گرفت . وفات فیض در سال ١٠٩١ در کاشان واقع شده است . ٨ - تفسیر ملاصدرا . صدرالمتألهین یا ملاصدرا شهرتش به فلسفه و عرفان است و خود در این فلسفه صاحب مکتب است . ولی در تفسیر و شرح احادیث هم تبحری بسزا داشته است . اصول کافی را شرح کرده است و سوره بقره را تا آیه ٦٥ : " « و لقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت . . . »" و همچنین سورههای الم سجده ، یس ، واقعه ، حدید ، جمعه ، طارق ، اعلی ،
آیةالکرسی ، آیه نور و آیه " « و تری الجبال تحسبها جامده ». . . " را تفسیر کرده است تفسیر ملاصدرا هر چند تمام نیست ، ولی مفصل است و تقریبا به اندازه تفسیر صافی است چندین بار