هم اهل حدیث باشد و هم اهل قیاس ، بلند بالا و خوش تیب و خراسانی الاصل‌ باشد ، از آنها باشد که در دولت ما پرورش یافته‌اند . که طرفدار دولت‌ ما باشد ، می‌خواهم منصب " قضاء " را به او بسپارم . اسحاق گفت به‌ خلیفه گفتم مردی با چنین اوصاف ، جز محمدبن شجاع ثلجی سراغ ندارم .
اجازه بدهید با او مذاکره کنم . گفت بسیار خوب ، وقتی که پذیرفت او را نزد من آر . اما محمدبن شجاع نپذیرفت ، گفت چرا بپذیرم ؟ نه به مال و ثروت احتیاج دارم و نه به مقام و نه به شهرت [١] . . .
چنانکه می‌دانیم در میان فقهاء اهل تسنن ، چهار نفر به عنوان صاحب‌ مذهب و صاحب مکتب خوانده می‌شوند و توده تسنن تابع یکی از این چهار پیشوا می‌باشد یعنی ابوحنیفه ، شافعی ، مالک بن انس ، احمدبن حنبل . ولی‌ انحصار مذهب و مکتب به این چهار نفر در قرن هفتم هجری رخ داد قبلا در حدود ده مکتب و مذهب در میان اهل تسنن موجود بود .
ما بحث خود را درباره فقهاء اهل تسنن به سه بخش تقسیم می‌کنیم : دوره‌ پیش از پیشوایان مذاهب ، دوره پیشوایان ، دوره بعد از پیشوایان .
دوره ، قبل از پیشوایان دوره ، تابعین است ، دوره کسانی است که رسول‌ اکرم را درک نکرده‌اند ، اما صحابه آن حضرت را درک کرده‌اند . در این‌ دوره هفت نفر در مدینه بودند که به فقهاء سبعه معروفند و آنها عبارتند از : ١ - ابوبکربن عبدالرحمن بن حارث بن هشام مخزومی . این مرد از قریش‌ است و نسبت به یکی از برادران ابوجهل می‌برد . در سال ٩٤ درگذشته است .
٢ - سعیدبن مسیب مخزومی ، این مرد نیز از قریش است ، به زهد و عبادت معروف است ، گویند پنجاه سال شب زنده‌داری کرد و با وضوی نماز عشا نماز صبح را خواند . علامه سید حسن صدر در تاسیس الشیعه [٢] و بعضی‌ دیگر از علمای

[١] الفهرست ، صفحه . ٣٠٥ [٢] تأسیس الشیعه صفحه . ٢٩٨