خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٧
شهید فخ ، حسین بن حسن بود . دستش را به مجازات بریدند و از اینرو به " اقطع " معروف شد . فراء در سال ٢٠٧ یا ٢٠٨ هجری درگذشت . از این طبقه که بگذریم میرسیم به طبقهای که در تفسیر کتاب تألیف کردهاند . همچنانکه قبلا اشاره شد ، کتب تفسیری که در شیعه و سنی نوشته شده است از حد احصاء خارج است ، تنها به ذکر معروفترین تفاسیری که هم اکنون در میانه شیعه و سنی رایج است اکتفاء مینمائیم . بحث خود را از تفاسیر شیعه آغاز میکنیم . مفسرین شیعه تقسیم میشوند به مفسرین عصر ائمه و مفسرین عصر غیبت . بسیاری از اصحاب ائمه که بعضی از آنها ایرانی هستند تفسیر نوشتهاند . از قبیل ابوحمزه ثمالی ، ابوبصیر اسدی ، یونس بن عبدالرحمن ، حسین بن سعید اهوازی ، علی بن مهزیار اهوازی ، محمدبن خالد برقی قمی ، فضل بن شاذان نیشابوری . مفسرین عصر غیبت فراوانند . ما در اینجا به عنوان نمونه تنها به ذکر نام کتب تفسیر معروف میان شیعه میپردازیم از همین نمونه معلوم میشود بیشتر تفاسیر شیعی را شیعیان ایرانی تألیف کردهاند . ١ - تفسیر علی بن ابراهیم قمی ، این تفسیر از معروفترین تفاسیر شیعه است . اکنون موجود است و چاپ شده است . پدر علی بن ابراهیم از کوفه به قم منتقل شد . بعید نیست که علی بن ابراهیم یک ایرانی عرب نژاد باشد . وی از مشایخ شیخ کلینی است و تا سال سیصد و هفت در قید حیات بوده است . ٢ - تفسیر عیاشی مؤلف این تفسیر محمد بن مسعود سمرقندی است . اول مذهب اهل تسنن داشت و بعد به تشیع گرایید . معاصر شیخ کلینی است . از پدرش سیصد هزار دینار به او ارث رسید همه را صرف نسخ و مقابله و استنساخ و جمع کتاب کرد خانها ش به شکل یک مدرسه درآمده بود : هر کس به یک کار علمی