خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٣

که این تصمیم را عملی کند .
این جریان باعث ناراحتی فارسی زبانان ، مخصوصا آنانکه از این امتیاز بهره‌مند می‌شدند ، گردید . روزی مردانشاه پسر زادانفرخ از صالح چند اصطلاح‌ مربوط به حساب را پرسید و گفت با این اصطلاحات چه می‌کنی ؟ صالح معادل‌ آنها را از زبان عربی بیان کرد . مردانشاه ناراحت شد و گفت خدا ریشه‌ات‌ را قطع کند که ریشه زبان فارسی را قطع کردی . گروهی از فارسی زبانان حاضر شدند صدهزار درهم به صالح بدهند که به بهانه عدم امکان از تصمیم خویش‌ منصرف شود ، اما او منصرف نشد .
ابن‌الندیم می‌گوید : ولی دواوین دولتی شام را به زبان رومی می‌نوشتند نه زبان فارسی و در زمان هشام بن عبدالملک آن را نیز به زبان عربی برگرداندند [١] ؟ این جریان به دربار خلفا و حکام آنها مربوط بوده است . سلاطین ایرانی‌ پس از استقلال دفاتر و دواوین را به زبان فارسی می‌نوشته‌اند ، بار دیگر در زمان غزنویان به زبان عربی برگردانده شد که آن نیز تاریخچه‌ای دارد .
همچنانکه قبلا گفتیم ما نه در صدد تشریح خدمات تمدن کهن ایرانی به تمدن‌ جوان اسلام هستیم و نه این کار در صلاحیت ماست . هدف ما از نقل مطالب‌ گذشته که از مسلمات تاریخ است این است که دو نکته را تأکید کنیم : یکی اینکه ایران قبل از اسلام از تمدنی برخوردار بوده است و این تمدن‌ یکی از مایه‌های تمدن اسلامی است .
دیگر اینکه اسلام به ایران حیاتی تازه بخشید و تمدن در حال انحطاط ایران‌ به واسطه اسلام جانی تازه گرفت و شکلی تازه یافت . این دو نکته قابل‌ انکار