در روزگاری که مسلمانان با دولت ساسانی می‌جنگیدند کشور ایران با همه‌ اغتشاشات و از هم پاشیدگیهائی که داشت از نظر نظامی بسیار نیرومند بود . ایران آنروز با مقایسه مسلمانان آنروز طرف نسبت نبود . در آن زمان دو قدرت درجه اول بر جهان حکومت می‌کرد : ایران و روم . سایر کشورها یا تحت الحمایه آنها بودند یا باج گزار آنها . ایرانیان آنروز چه از نظر سرباز و اسلحه و وسائل جنگی و چه از نظر کثرت جمعیت ، و چه از نظر آذوقه و تجهیزات و امکانات دیگر ، برتری‌ فوق العاده ای نسبت به مسلمانان داشتند . اعراب مسلمان حتی با فنون جنگی آنروز در سطحی که ایرانیان و رومیان‌ آشنا بودند ، آشنا نبودند اعراب فنون جنگی را به طور کامل نمی‌دانستند لهذا احدی در آن زمان نمی توانست آن شکست عظیم ایران را به دست اعراب‌ مسلمان پیش بینی کند . در اینجا ممکن است گفته شود که علت پیروزی مسلمانان شور ایمانی و هدفهای روشن و ایمان و اعتقاد آنها به رسالت تاریخی شان و اطمینان کامل‌ به پیروزی و بالاخره ایمان و اعتقاد محکم آنان نسبت به خدا و روز جزا بود . البته در اینکه این حقیقت در این پیروزی خیلی دخیل بوده است حرفی‌ نیست ، فداکاریها و جانبازیهای آنان و سخنانی که از آنان در آن اوقات‌ باقی مانده نشان می‌دهد که ایمان آنان به خدا و قیامت و صدق رسالت نبی‌ اکرم و رسالت تاریخی خودشان کامل بوده است ، معتقد بوده اند جز خدا را نباید پرستش کرد و مللی را که غیر خدا را به هر شکل و هر صورت پرستش‌ می‌کنند باید نجات داد ، برای خود رسالتی قائل بوده اند که توحید الهی و عدل اجتماعی را برقرار کنند ، طبقات مظلوم را از چنگ طبقات ستمگر رها سازند . سخنانی که در مواقع مختلف در مقام تشریح هدفهای خود گفته اند نشان‌