خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٥٧
و بسیاری از اشعار خود را در همان حال سروده است . ابن الفارض در سال ٦٣٢ درگذشته است . ه - محیالدین عربی حاتمی طائی اندلسی ، از اولاد حاتم طائی است . در اندلس تولد یافته ، اما ظاهرا بیشتر عمر خود را در مکه و سوریه گذرانده است . شاگرد شیخ ابومدین مغربی اندلسی از عرفای قرن ششم است ، سلسله طریقتش با یک واسطه به شیخ عبدالقادر گیلانی سابقالذکر میرسد . محیالدین ، که احیانا با نام ابنالعربی نیز خوانده میشود ، مسلما بزرگترین عرفای اسلام است ، نه پیش از او و نه بعد از او کسی به پایه او نرسیده است ، به همین جهت او را ( شیخ اکبر ) لقب دادهاند ، عرفان اسلامی از بدو ظهور ، قرن به قرن تکامل یافت ، در هر قرنی ، چنانکه اشاره شد عرفای بزرگی ظهور کردند و به عرفان تکامل بخشیدند و بر سرمایهاش افزودند ، این تکامل تدریجی بود ، ولی در قرن هفتم به دست محیالدین عربی ( جهش ) پیدا کرد و به نهایت کمال خود رسید . محیالدین عرفان را وارد مرحله جدیدی کرد که سابقه نداشت . بخش دوم عرفان ، یعنی بخش علمی و نظری و فلسفی آن وسیله محیالدین پایهگذاری شد ، عرفای بعد از او عموما ریزهخوار سفره او هستند . محیالدین علاوه بر اینکه عرفان را وارد مرحله جدیدی کرد یکی از اعاجیب روزگار است . انسانی است ( شگفت ) و به همین دلیل اظهار عقیدههای متضادی دربارهاش شده است برخی او را ولی کامل ، قطب الاقطاب ، میخوانند و بعضی دیگر تا حد کفر تنزلش میدهند . گاهی ممیتالدین و گاهی ماحیالدینش میخوانند ، صدرالمتألهین فیلسوف بزرگ و نابغه عظیم اسلامی ، نهایت احترام برای او قائل است ، محیالدین در دیده او از بوعلی سینا و فارابی بسی عظیمتر است . محیالدین بیش از دویست کتاب تألیف کرده است . بسیاری از کتابهای او ، و شاید همه کتابهائی که نسخه آنها موجود است ( در حدود سی کتاب ) چاپ شده است ، مهمترین کتابهای او یکی فتوحات مکیه است که کتابی