خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٧

باره تحقیق کرده و کاملا اقناع شده‌ایم ، ممکن است دیگران آنرا حمل بر ضعف نفس ما نمایند ، اما از نظر خود ما کاملا قانع کننده است .
این رساله را با چند رساله دیگر در اتحاد جماهیر شوروی چاپ کرده و منتشر کرده‌ا ند و قبلا هم در مصر در ضمن مجموعه‌ای به نام جامع‌البدایع چاپ‌ شده بوده است ، ناشر روسی مدعی است که ناشران مصری اشتباه کرده‌ پنداشته‌اند رساله ( تضاد ) رساله مستقلی است در صورتی که متمم رساله کون‌ و تکلیف و جزئی از آن است .
اتفاقا آنچه خیام در این رساله قاطعانه اظهار کرده است همانها است که‌ در اشعار منسوب به او درباره آنها اظهار تحیر شده است . و به همین جهت‌ است که برخی از محققان اروپائی و ایرانی انتساب این اشعار را به خیام‌ نفی می‌کنند و برخی براساس یک سلسله قرائن تاریخی معتقدند که دو نفر به‌ این نام بوده‌اند . یکی شاعر و دیگری حکیم و فیلسوف . شاعر به نام خیام‌ بوده است و حکیم و ریاضیدان بنام خیامی و بعقیده بعضی [١] شاعر علی‌ خیام بوده است و حکیم و ریاضیدان عمر خیامی .
اینکه بعضی مدعی شده‌اند که ( خیامی ) تلفظ عربی خیام است [٢] مردود است ، زیرا او خود در مقدمه رساله فارسی که در ( وجود ) نوشته است ، می‌گوید : ( چنین گوید ابوالفتح عمر ابراهیم الخیامی ) [٣] .
شاید این اندازه را بتوان مسلم دانست که وی مانند اکثر اینگونه‌ دانشمندان در عین کمال ایمان و اعتقاد به مبانی دینی که از همه کتب او ظاهر ولائح است حتی نوروز نامه منسوب به او با متعبدان قشری سربسر می‌گذاشته و همین برای