است و هم طبیب و هم فیزیکدان و ریاضیدان . در فیزیک و ریاضیات شهرت‌ جهانی دارد و از عوامل مؤثر در پیشرفت ریاضیات جهانی بشمار می‌رود . در سال ٣٥٤ متولد شده و در حدود سال ٤٣٠ در گذشته است [١] در تتمه‌ صوان‌الحکمة می‌نویسد که طرحی برای استفاده از آب نیل هنگام کاهش آب‌ تهیه کرد و با خود بقاهره برد ولی مورد توجه الحاکم بالله واقع نشد بلکه‌ مغضوب وی گشت و از آنجا به دمشق فرار کرد . و هم می‌نویسد فوق‌العاده‌ متعبد و متشرع بود و به شریعت احترام می‌گذاشت ، حالت توجه او را در حین مرگ نیز یادآور می‌شود . گویند قسمتی از ایام او در مغرب گذشته است‌ [٢] مرحوم سید حسن تقی‌زاده در تاریخ علوم در اسلام می‌گوید : وی مؤلفات‌ زیادی دارد ، گوئی همه عمر به تألیف اشتغال داشته است . ابن الهیثم به‌ قول سارتون بزرگترین عالم مسلمین در حکمت طبیعی ( فیزیک ) و یکی از بزرگترین ارباب این فن در کل تاریخ بوده است ، کتاب معروف او در علم‌ مناظر تأثیر عظیمی در ترقی علم در مشرق و مغرب نموده و روجر بیکن‌ فیلسوف بزرگ و کپلر مؤسس قوانین جدید علم نجوم هر دو از تأثیر کتاب‌ او بهره‌مند شده‌اند . . . ابن الهیثم تحقیقات دقیق و بسیار عالی درباب‌ نور و قوانین آن کرده و ظاهرا اول کسی است که اطاق تاریک ( امتحانات‌ نوری ) را استعمال کرده است . . . این دانشمند معادلات چهار درجه‌ای را حل کرده و سعی کرده عمق کره هوا را تعیین کند . . . ) [٣] .
همزمان با این طبقه . ریاضیون درجه اول ظهور کرده‌اند از قبیل ابوالوفاء

[١] تاریخ علوم در تمدن اسلامی صفحه . ٢٩٣ [٢] مدرک سابق‌الذکر . [٣] کتاب تاریخ علوم در اسلام مرحوم تقی‌زاده متأسفانه ناتمام است و ظاهرا مستقلا چاپ نشده است . در نشریه مقالات و بررسی‌ها از شماره دوم تا هشتم چاپ شده است . قسمتهای فوق از دفتر هفتم و هشتم آن نشریه صفحه ١٦٤ نقل شد .