خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤٨
بستایند .
ابوریحان از کسانی است که عمر نسبة طویل ( قریب هشتاد سال ) یافته و
تمام وقتش وقف علم بوده است ، جز به علم به کار دیگر ( وزارت و غیره
) نپرداخته است . او در سال فقط دو روز تعطیل داشته است .
ابوریحان و ابن سینا در حدود سال ٤٠٠ در خوارزم با یکدیگر ملاقات
داشتهاند ، ابوریحان چند سالی از بوعلی بزرگسالتر بوده و در حدود هیجده
سئوال در مسائل فلسفی و غیره که برخی از آنها اعتراض به ارسطو است از
بوعلی کرده است ، بوعلی به آنها پاسخ گفته و تدریجا کار اندکی به خشونت
کشیده است [١] ولی اهل تحقیق مدعی هستند که این سئوالات بعد از رفتن
بوعلی از خوارزم بوده است . ابوریحان در کتاب الاثارالباقیة آنجا که
اشاره به برخی سؤالات خود از بوعلی میکند ، از او به عنوان ( الفتی
الفاضل ) ( جوان فاضل ) یاد مینماید .
ابوریحان به مبانی اسلامی سخت معتقد و پابند بوده است ، در نوشتههای
خود عموما مانند یک مؤمن واقعی از دین مقدس اسلام یاد میکند و به تناسب
آیات کریمه قرآن را میآورد . او مخصوصا احساسات ضد شعوبیگری داشت و در
برخی نوشتههای خود سخت از شعوبیگری اظهار تنفر مینماید [٢] . ابوریحان
به احتمال زیاد شیعه بوده است .
٣ - ابوعلی حسین بن عبدلله ابن سینا ، اعجوبه دهر و نادره روزگار .
شناختنش
[١] این بنده قسمتهای فلسفی این پرسشها را به علاوه برخی پرسشهای دیگر که احتمالا آنها هم از ابوریحان است مورد بررسی قرار داده و در نشریهای به نام بررسیهائی درباره ابوریحان بیرونی از طرف دانشکده الهیات و معارف اسلامی چاپ شده است . [٢] برای بدست آوردن اطلاعی ولو اجمالی از کارهای ابوریحان رجوع شود به کتاب بررسیهائی درباره ابوریحان بیرونی ، نشریه دانشکده الهیات خصوصا مقاله آقای مجتبی مینوی و به کتاب نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت تألیف دکتر سید حسین نصر .