خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٧
درجه اول دوره اسلامی است . دوره کندی دوره ترجمه است ولی خود کندی
فیلسوفی صاحبنظر و بلند قدر است . در حدود دویست و هفتاد کتاب و
رساله به کندی نسبت داده شده است . ابن الندیم فهرست کتابهای او را در
رشتههای مختلف : منطق ، فلسفه ، نجوم ، حساب ، هندسه ، طب ، اصول
عقائد دینی فهرست کرده است ، برخی از نسخههای کتب کندی اخیرا به دست
آمده و چاپ شده ، معلوم میشود ارزش این فیلسوف بسیار بیش از آن است
که قبلا تصور میشد . کندی قطعا یکی از نوابغ جهان و از ستارگان قدر اول
دوره اسلامی است . برخی از اروپائیان او را یکی از دوازده چهره عقلی
تاریخ بشر که تأثیر فراوان داشتهاند شمردهاند [١] .
کندی مردی خودساخته بوده است . تاریخ نشان نمیدهد که در طبقه مقدم بر
او و یا در طبقه خود او فیلسوفی صاحب نظر اعم از مسلمان یا غیر مسلمان
وجود داشته است .
درباره کندی همین قدر نوشتهاند که در بصره و بغداد به تحصیل پرداخت و
میدانیم که در آن وقت نه در بصره و نه در بغداد فیلسوفی وجود نداشته
است . اینست که کندی سرسلسله حلقات فلاسفه اسلامی است بدون آنکه خود به
حلقهای و طبقهای دیگر وابسته باشد .
آقای تقیزاده در تاریخ علوم در اسلام ، و پرفسور کربن در تاریخ فلسفه
اسلامی نوشتهاند که کندی در رسالهای مدت امپراطوری عرب ( خلافت ) را
پیشبینی کرده است که مطابق ( ولااقل نزدیک به واقع ) درآمده است . ما
در اینجا عبارت پرفسور کربن را میآوریم :
" این فیلسوف " در رسالهای ، مدت امپراطوری عرب را از طریق
محاسباتی
[١] هانری کربن تاریخ فلسفه اسلامی صفحه ١٩٩ و دکتر نصر ، سه حکیم مسلمان صفحه . ١٦ آقای دکتر نصر در حواشی صفحه ١٦٦ مینویسد : کاردانوس نام کندی را همردیف نامهای ارشمیدس ، ارسطو ، اقلیدس آورده است .