النحو بفارس و ختم بفارس " یعنی نحو از فارس بوسیله سیبویه آغاز گشت‌ و در فارس با رفتن ابوعلی فارسی پایان یافت . بدیهی است که در بیان بالامبالغه به کار رفته است . ١١ - عبدالقاهر جرجانی ، ادیب نحوی لغوی معانی بیانی معروف ، بیشتر شهرت عبدالقاهر در فن بلاغت یعنی معانی و بیان است ، در عین حال از نحویین نیز بشمار میرود . از عبدالقاهر کتابهای نفیسی در علم بلاغت در دست است که ارزش خود را هنوز هم حفظ کرده‌اند از قبیل : اسرارالبلاغه ، دلائل الاعجاز ، اعجازالقرآن و غیره وی در سال ٤٧١ یا ٤٧٤ در گذشته است . علاوه بر این افراد که نام بردیم گروه دیگری از اکابر نحویین ، ایرانی‌ میباشند و بطور اشاره و مختصر نامشان را میبریم ، از قبیل : خلف احمر در قرن دوم . و ابوحاتم سجستانی و ابن سکیت اهوازی شیعی و ابن قتیبه دینوری صاحب‌ کتابهای نفیس : ادب الکاتب ، المعارف ، عیون الاخبار و غیرها ، و ابوحنیفه دینوری که علاوه بر جنبه ادبی مردی حکیم و ریاضی‌دان و مورخ بوده‌ است و ابوبکر بن الخیاط سمرقندی در قرن سوم . و حسن بن عبدالله بن مرزبان سیرافی شیرازی که از یک خانواده مجوسی بود و پدرش عبدالله مسلمان شد . و یوسف بن حسن بن عبدالله به مرزبان سیرافی‌ و ابوبکر خوارزمی طبرستانی‌الاصل و ابن خالویه همدانی در قرن چهارم . و ابومسلم اصفهانی در قرن پنجم . و نجم‌الائمه استرابادی معروف به رضی در قرن هفتم . و همچنین گروهی از علمای فصاحت و بلاغت اسلامی ، ایرانیند از قبیل‌ عبدالقاهر جرجانی سابق‌الذکر ، و محمدبن عمران مرزبانی خراسانی شیعی متوفا ٣٧١ که گفته میشود واضع اولی علم بیان او بوده نه عبدالقاهر جرجانی ، و زمخشری سابق‌الذکر ، و صاحب بن عباد طالقانی متوفا در ٣٨٥ ، و سکاکی‌ خوارزمی متوفا