وسیله آن فقهاء حوزه فقهی عمیقی در ایران پایه‌گذاری نمی‌شد ، به چیزی‌ منتهی می‌شد نظیر آنچه در علویهای ترکیه و یا شام هست ، این جهت تأثیر زیادی داشت در اینکه اولا روش عمومی دولت و ملت ایرانی از آن گونه‌ انحرافات مصون بماند و ثانیا عرفان و تصوف شیعی نیز راه معتدل‌تری طی‌ کند . از اینرو فقهاء جبل عامل از قبیل محقق کرکی و شیخ بهائی و دیگران‌ با تأسیس حوزه فقهی اصفهان حق بزرگی به گردن مردم این مرز و بوم دارند .
ه - همانطور که شکیب ارسلان گفته است [١] تشیع در جبل عامل زمانا مقدم است بر تشیع در ایران ، و این یکی از دلائل قطعی بر رد نظریه کسانی‌ است که تشیع را ساخته ایرانیان می‌دانند . بعضی معتقدند نفوذ تشیع در لبنان وسیله ابوذر غفاری صحابی مجاهد بزرگ صورت گرفت . ابوذر در مدت‌ اقامت در منطقه شام قدیم که شامل همه یا قسمتی از لبنان فعلی نیز بود همدوش مبارزه با ثروت اندوزیهای معاویه و سایر امویان ، مرام پاک تشیع‌ را نیز تبلیغ می‌کرد [٢] .

فقهای اهل تسنن

اما فقهاء اهل تسنن : لازم است مقدمه‌ای ذکر کنم : در دوره خلفای اموی فقهاء عرب نژاد غیر شیعه تقویت می‌شدند و در زمان‌ خلفای عباسی فقهاء غیر عرب و غیر شیعه ، مخصوصا ایرانیان غیر شیعه .
جرجی زیدان درباره خلفای اموی می‌گوید : امویان تعصب زیادی نسبت به اعراب داشتند و ملل غیر عرب را حقیر می‌شمردند . با این حال چون فقهای مدینه خلافت را حق اهل بیت رسالت‌ می‌دانستند و بنی‌امیه را غاصب می‌شمردند ، لذا خلفای بنی‌امیه قلبا از

( ١ و٢ ) نشریه دانشکده الهیات مشهد ، آقای واعظ زاده تحت عنوان‌ بازدید از چند کشور اسلامی عربی ، نقل از کتاب " جبل عامل فی‌التاریخ " .