خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧١
در طبقه بعد کتابی که از شیعه باقی مانده و طبقه به طبقه روایت شده است " صحیفه سجادیه " است ، وفات امام سجاد در اواخر قرن اول است و این اثر جاوید که به نام زبور آل محمد معروف شده است از نیمه دوم قرن اول به صورت مکتوب دست به دست نقل و روایت شده است . نیمه اول قرن دوم یعنی زمان امام باقر و امام صادق علیهماالسلام که تا حدودی برای شیعه آزادی بوده است دوره اوج نقل و روایت و ضبط و کتاب حدیث است نام چهار هزار نفر برده میشود که از محضر امام صادق استفاده کردهاند اصحاب امام صادق و امام کاظم علیهماالسلام چهارصد کتاب حدیثی تألیف کردهاند که به " اصول اربعماه " معروف است ، مؤلفان این کتابها از ملیتهای مختلفند . در دوره بعد ، یعنی اواخر قرن سوم و اوائل قرن چهارم ، تألیف جوامع حدیث رائج شد . کتب حدیثی که امروز در میان شیعه و سنی موجود است همان جوامع است و در این دوره است که ایرانیان نبوغ خود و هم اخلاص و صمیمیت خود را نسبت به اسلام در این زمینه نشان دادهاند . بدیهی است که ما نمیتوانیم همه ایرانیانی که در طبقات مختلف اهل حدیث بودهاند یاد کنیم . زیرا این کار به تنهائی مستلزم تألیف چند جلد کتاب است ، در اینجا معروفترین و معتبرترین کتب حدیث شیعه و سنی را نام میبریم تا معلوم گردد اکثریت قریب به اتفاق نویسندگان جوامع حدیث شیعه و سنی ایرانی بودهاند . بحث خود را از جوامع حدیث شیعه آغاز میکنیم . ١ - کافی - تألیف ثقةالاسلام ، شیخ المحدثین ، ابوجعفر محمدبن یعقوب کلینی رازی . این مرد بزرگ از یک ده به نام " کلین " از دهات نزدیک شهر ری در اطراف تهران است ، خاندان وی در آن ده از محدثان شیعه بودهاند ، پدرش یعقوب و دائیش علان در همین ده زندگی میکردند کلینی از کودکی حدیث آموخت