قرطبی اهل قرطبه اندلس ( اسپانیا ) است . در سال ٥٦٧ درگذشته است .
١١ - ارشاد العقل السلیم الی مزایا القرآن الکریم ، معروف به تفسیر ابوالسعود . ابوالسعود مؤلف این تفسیر از اکابر علمای عثمانی در قرن دهم‌ است . سلطان بایزید دوم از او به واسطه تألیف این تفسیر قدردانی و تجلیل فراوان کرد . پس از اشتغال به مقام قضا و جلوس به مسند قاضی‌ القضاتی در سال ٩٥٢ مفتی و شیخ‌الاسلام بلاد عثمانی شد . تفسیرابوالسعود مکرر در قاهره چاپ شده است . من این تفسیر را ندیده‌ام ولی بعضی از محققین و اساتید درجه اول تفسیر عصر ما برای این تفسیر ارزش فراوانی قائلند .
ابوالسعود در سال ٩٨٢ در گذشته است .
١٢ - روح‌البیان . این تفسیر به فارسی و عربی مخلوط است . اشعار فارسی‌ عرفانی زیادی در آن گنجانیده شده است . مؤلف این تفسیر شیخ اسماعیل حقی‌ از علمای عثمانی است . در استانبول به وعظ و ارشاد مشغول بود و بعد به‌ شهر بروسه از شهرهای ترکیه رفت . این مرد صوفی منش است ، تفسیرش نیز ذوقی و عرفانی است . به واسطه عقاید صوفی مابانه مورد آزار معاصرینش‌ واقع شد . شیخ اسماعیل حقی در سال ١١٢٧ درگذشته است .
١٣ - روح المعانی . این تفسیر تالیف سید محمود بن عبدالله بغدادی حسنی‌ حسینی معروف به آلوسی است . آلوسی شافعی مذهب بوده اما در بسیاری‌ مسائل از فقه حنفی پیروی می‌کرده است آلوسی قصیده عینیه معروف عبدالباقی‌ موصلی عمری در مدح امیرالمؤمنین علی علیه السلام را شرح کرده است . این‌ قصیده همان است که سید کاظم رشتی معروف نیز آنرا شرح کرده و کتابش به‌ شرح القصیده معروف است . آلوسی اهل عراق است . گویند : طائفه‌ای هستند در عراق به این نام که مشهورند و آلوس نام نقطه‌ای است در ساحل فرات [١] آلوسی در سال ١٢٧٠ درگذشته است .

[١] ریحانةالادب ، چاپ سوم ، جلد اول ، صفحه . ٥٩