جرجی زیدان داستان معروف مرثیه گویی سید شریف رضی را برای ابواسحاق‌ صابی ذکر می‌کند که یک مرد روحانی در مرثیه یک دانشمند کافر شعر می‌گوید سپس می‌گوید : آزادی فکر و عقیده و مماشاه با دانشمندان چنان بود که آن‌ مرد بزرگ روحانی با کمال آزادگی آن دانشمند صابی را مرثیه گفت .
جرجی زیدان چنین نتیجه می‌گیرد که مردم در تعصب و عدم تعصب از بزرگان‌ ( خلفا ، سلاطین ) خویش پیروی می‌کنند و اگر بزرگان و فرمانروایان‌ آزادمنش باشند ، سایرین نیز از آنان تبعیت دارند و عکسش هم عکس است‌ . ولی این نتیجه‌گیری صحیح نیست . امثال سید شریف رضی دنباله رو خلفا نبودند ، سعه صدر و بلند نظری را از خلفا نیاموخته بودند ، از شارع مقدس‌ اسلام آموخته بودند که علم را به هر حال محترم می‌شمارد ، و لهذا وقتی که‌ به سید اعتراض شد ، پاسخ داد که من در حقیقت علم را مرثیه گفتم نه شخص‌ را .
آقای دکتر زرین کوب نیز در کتاب " کارنامه اسلام " روح تسامح و بی‌تعصبی مسلمین را عامل مهمی در سرعت پیشرفت مسلمین می‌شمارند [١] .
جرجی زیدان با اینکه تعصب مسیحی دارد و در بعضی مسائل این تعصب کاملا نمودار است و گاهی می‌خواهد اصرار بورزد که مسلمین اولیه با هر کتابی جز قرآن مخالف بودند ، مع ذلک اعتراف می‌کند که تشویق اسلام به علم عامل‌ مؤثری بوده است . می‌گوید : همین که مملکت اسلام توسعه یافت و مسلمانان از انشای علوم اسلامی فارغ‌ شدند . کم کم به فکر علوم و صنایع افتادند و برای خود همه نوع وسایل تمدن‌ فراهم ساختند و طبعا در صدد تحصیل علم و صنعت برآمدند و چون از کشیشان‌ مسیحی مطالبی از فلسفه شنیده بودند ، بیش از سایر علوم به فلسفه علاقه‌مند گشتند به خصوص که احادیث وارده از ( حضرت )

[١] کارنامه اسلام ، صفحات ١٣ - . ١٦