محمدی سایه بر دیاری افکند که بوی اسلام مشام ایشان را معطر نگردانیده بود و آواز تکبیر اذان سمع ایشان را ذوق نداده و جز پای ناپاک " عبده اللات‌ والعزی " خاک ایشان را نسوده و اکنون چندان مؤمن موحد روی بدان جانب‌ نهاده است و تا اقصای دیار مشرق رسیده و ساکن و متوطن گشته که از حد و حصر و احصاء متجاوز نموده است .
بعضی آن است که به وقت استخلاص ماوراءالنهر و خراسان به اسم پیشه‌وری‌ و جانور داری جماعتی به " حشر " [١] را بدان حدود رانده و طایفه‌ بسیار آنند که از منتهای مغرب و عراقین و شام و غیر آن از بلاد اسلام بر سبیل تجارت و سیاحت طوفی کرده‌اند و به هر طرف و شهری رسیده و شهرتی‌ یافته و در مقابل بیوت اصنام ، صوامع اسلام ساخته و مدارس افراخته و علما به علم و افادت و مکتسبان علوم به استفادت اشتغال نموده گویی‌ اشارت از حدیث : " « اطلبوا العلم و لو بالصین » " به ابنای این زمان‌ است [٢] .
عطاملک جوینی ، اینکه پس از ششصد سال از هجرت نبوی ، مبلغان مسلمان‌ ایرانی و غیرایرانی به چین می‌روند و مردم آن سامان را بدین اسلام می‌خوانند ، یکی از معجزات خاتم الانبیاء صلی الله علیه وآله می‌داند .

سربازی و فداکاری

سربازی ایرانیان در راه اسلام ، اعم از آنچه به نتیجه مثبتی رسیده است‌ ، یا علی‌رغم تلاشها و مجاهدات خالصانه این قوم ، نتیجه درخشانی از آن به‌ بار

[١] ناشر محترم کتاب درباره این کلمه در پاورقی توضیح می‌دهند : " حشر ، به زبان مغولی به معنی افرادی بود که در جنگها از میان صنعتگران یا کارگران ملل مغلوبه انتخاب نموده و در بلاد مفتوحه به کار وامی داشتند " . [٢] هزاره شیخ طوسی ، جلد ١ ، صفحه . ١٧٩