خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٥

خصوصا ملت عرب ، خودی نشان بدهند و ضمنا افکار و آداب خویش را با صبغه اسلامی حفظ کنند ، دست به فعالیت فرهنگی زدند . به عبارت دیگر چون‌ اسلام را به عنوان یک واقعیت نتوانستند نپذیرند . به فکر افتادند آن را ایرانی کنند و برای این مقصود راهی بهتر از قبضه کردن شؤون علمی اسلامی‌ نبود . ما معتقدیم اینگونه تفسیر ، صددرصد دور از واقعیت است ، زیرا اولا همچنانکه قبلا بیان کردیم سابقه خدمات ایرانی به اسلام ، به قبل از شکستهای نظامی می‌رسد ، آنچه ایرانیان بعد از شکست نظامی انجام دادند مانند فعالیتهای قبل از شکست است . ثانیا اگر انگیزه آن بود چهارده قرن‌ ادامه نمی‌یافت . حرکتها و جنبشهای موقت را می‌توان با اینگونه انگیزه‌ها توجیه کرد ، برخلاف جنبشهایی که قرنها ادامه می‌یابد . گذشته از امتداد زمانی ، شکل و کیفیت کار هم با آن انگیزه‌ها قابل‌ توجیه نیست در فصلهای آینده خواهیم دید که شکل و کیفیت کار ایرانیان در زمینه‌های اسلامی ایمان و اخلاص آنها را نشان می‌دهد . بعلاوه اگر هدف ایرانیان از خدمت به اسلام جبران شکستهای نظامی بود ، چرا آنان خود مبلغ و مروج اسلام در میان ملتهای دیگر گردیدند و چندین‌ برابر خود ، مسلمان دیگر به وجود آوردند ؟ چرا آنجا که اسلام به خطر می‌افتد با آنکه از نظر ملیت ایرانی خطری وجود ندارد ، ایرانی جانفشانی و سربازی می‌کند ؟ چرا در مقابل شیوع منکرات و مناهی بیش از اقوام دیگر عکس‌العمل‌ مخالف نشان می‌دهند ؟ در بحثهای آینده همه این نکات را توضیح می‌دهیم . اینک بحثی کلی‌ درباره علل و عواملی که ملل اسلامی را به جوشش و جنبش علمی و فرهنگی‌ وادار کرد .

انگیزه‌ها