قبول صاحب نظران است و با اتکاء و نقل از اهل نظر ، بحث خود را ادامه‌ می‌دهیم بنابراین آنچه می‌گوییم همه منقولات از این و آن است . دو مطلب‌ قطعی است یکی اینکه ایران قبل از اسلام از خود دارای تمدنی درخشان و باسابقه بوده و این تمدن سابقه طولانی داشته است ، دیگر اینکه این تمدن‌ در دوره اسلامی مورد استفاده واقع شده و به قول پ . ژ مناشه : ایرانیان بقایای تمدن تلطیف شده و پرورده‌ای به اسلام تحویل دادند که بر اثر حیاتی که این مذهب در آن دمید جان تازه گرفت [١] .
اما قسمت اول : یعنی اینکه ایران از یک تمدن کهن برخوردار بوده است‌ اگر چه نیازی به بیان و توضیح ندارد ، اما شرح مختصر آن بیفایده نخواهد بود .
در کتاب ایران از نظر خاورشناسان ، ترجمه آقای دکتر رضازاده شفق نقل‌ از کتاب " روزگار باستان " تألیف " بر مستد " ، درباره نظم اداری‌ ایران هخامنشی می‌گوید : اداره کشور شاهنشاهی ایران که از بحر الجزایر تا رود سند و از اقیانوس‌ هند تا خزر امتداد می‌یافت کار آسانی نبود و در گذشته هیچگاه حکمداری در مقابل چنان وظیفه سنگین واقع نشده بود که کورش آن را شروع کرد و داریوش‌ بزرگ ( ٥٨٥ ٥٢١ق . م ) ادامه داد اینگونه سازمان کشور داری را که در خاور زمین بلکه در تمام جهان متمدن اولین‌بار به وجود آمد : یکی از مراحل‌ قابل توجه تاریخ بشر توان شمرد . . .
ایضا در همان کتاب درباره نیروی دریایی ایران هخامنشی می‌نویسد :

[١] تمدن ایرانی ، به قلم جمعی از خاورشناسان ، ترجمه دکتر عیسی‌ بهنام ، صفحه . . ٢٤٧