خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٢

ایرانیان خالق نبودند بلکه تنها رواج دهنده تمدن بودند و از این قرار از لحاظ ایجاد تمدن اهمیت آنها بسیار کم بوده است [١] .
کلمان هوار ، مورخ فرانسوی ، مولف کتاب " ایران باستانی و تمدن‌ ایران " می گوید : ایران مملکتی بود نظامی که چه علوم و چه صنایع و فنون محال بود در آنجا نشو و نمو نماید و پزشک یونانی که در مدارس مناطق مدیترانه تربیت می‌شد تنها نماینده علوم در ایران بود ، همچنانکه هنرمندان بیگانه از قبیل‌ یونانیان و اهالی لیدی و مصریها تنها نمایندگان صنعت و هنر در آن مرز و بوم بودند و هکذا مستوفیها نیز کلدانی و آرامیهای سامی نژاد بودند [٢] .
ژ . راولینسون در کتاب " سلطنتهای پنجگانه بزرگ عالم مشرق زمین " گفته است : ایرانیان قدیم ابدا کمکی به ترقی علم و دانش ننمودند . روح و قریحه‌ این قوم هیچ وقت با تحقیقاتی که مستلزم صبر و حوصله باشد ، با تجسسات و تتبعات و کاوشهای پر زحمتی که مایه ترقیات علمی است میانه نداشته است‌ . . . ایرانیان از آغاز تا پایان سلطنت و عظمتشان ابدا التفاتی به‌ تحصیلات علمی نداشته و تصور می‌نمودند که برای ثبوت اقتدار معنوی خود همانا نشاندادن کاخ شوش و قصرهای تخت جمشید و دستگاه عظیم سلطنت و جهانداری آنها کافی خواهد بود [٣] .