خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦
به نظر میرسید که برای رهایی یهودیان از آوارگی و تحقیر بین المللی شروع شده ، اینک به یک ایدئولوژی متجاوز و نژاد پرست و ستمکار بدل شده است . این جنبش با وجود درد و طلب مشترک در میان یهودیان ، چون داعیه استعمار و بهره کشی از محرومان جهان به نفع دوازده میلیون یهودی را دارد نه تنها خریداری ندارد ، مورد نفرت مردم آزاده جهان هم هست . نهضت مقاومت ملی فرانسه ، با تمام قهرمانیهای تاکتیکی که داشت ، چون از روح ملت پرستی فرانسوی منشأ گرفته بود بعد از جنگ نه تنها مکتب و نهضتی آزادی بخش بنا نکرد ، بلکه بر تجاوز و استعمار ملت الجزایر و کوبیدن نهضت آزادی بخش آنها صحه گذاشت . آن جنبش و حرکت ملی که عوامل عدالت طلبی و حق پرستی را بیشتر و بارزتر حاوی بود ، جهانیتر شد و مایه و پایه تمدنهای عظیم و مکتبهای جهانی و بشری گردید . حاصل آنکه ، برای تشخیص و تمایز بین واحدهای اجتماعی بشری و تعیین واقعیت ملی و حدود و مرزهای آنها ، به کلیه اموری که درد یا محرومیت به آگاهی رسیده ( مستشعر ) آنها ، به شوق طلب حاصل از آن و بالاخره داعیه و پرسپکتیو آنها توجه میکنیم و اینها همان چیزهایی است که منشأ حیات و جنبش و پویایی یک گروه از مردم میگردد . بدیهی است که این عوامل اساسی و جوهری یکبار که در مردمی القاء شد و احساس و وجدان مشترکی پدید آمد ، روح و زیر بنای ملیت آماده میشود ، و این زیر بنا و روح نیازمند به قالب و مهبطی است که همان حدود و ثغور مادی و طبیعی و قراردادی یک ملت را میسازند . و پاسداری و عواملی اساسی و جوهری مستلزم حفاظت و نگهداری قالب است از دخالت و نفوذ بیگانه ، بیگانهای که در جوهر با یک ملت اختلاف دارد و درد و داعیه او را نمی شناسد یا با آن دشمن است .
ملتی در حال تولد
ما در جستجوی عوامل اساسی موجد وجدان مشترک بودیم و به عنصر درد و طلب مشترک در برابر سیطره و استثمار انسان ، یا مؤسسات بشری ، از انسان رسیدیم و دیدیم که این اشتراک