خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٧
پرداختند ؟ یا قبلا تدوین شده و به صورت مدون در آمده بود ؟ اگر قبلا
تدوین شده بود در چه زمانی این تدوین صورت گرفته است ؟
بعضی معتقدند که اوستا در دوره هخامنشی مدون بود و با حمله اسکندر از
میان رفت ، و یا اسکندر آن را سوخت . البته معروف میان مورخین شرقی
همین است که اسکندر اوستا را سوخته است . ولی مسئله سوزانیدن اسکندر از
نظر محققین امروز غربی مسلم و مورد اتفاق نیست [١] ، عدهای همین قدر
میگویند با حمله اسکندر اوستا دچار پریشانی و پراکندگی گردید . در دوره
اشکانی مجددا در صدد جمع آوری اوستا بر آمدند ، ولی قدر مسلم این است که
در آغاز ظهور ساسانیان اوستا مرتب و مدون نبوده است و به دستور اردشیر
، یکی از روحانیان زردشتی از نو اوستا را مرتب میسازد اما آن روحانی بر
اساس چه مدرکی این کار را کرد ؟ البته معلوم نیست . اوستای ساسانی با
اوستای اصلی چه قدر انطباق دارد و چه قدر اختلاف دارد ؟ باز هم معلوم
نیست آنچه معلوم است این است که اختلافات فراوانی میان آنها بوده است
. چرا همه اوستای ساسانی باقی نیست و فقط قسمتی از آن باقی است این نیز
معلوم نیست [٢] .
کریستن سن درباره مطلب اخیر میگوید :
گاهی شخص بفکر میافتد که چرا قسمت بیشتر اوستای ساسانی در ازمنه اسلام
نابود شده است ؟ میدانیم که مسلمانان ، زردشتیان را اهل کتاب
میشمردهاند ، بنابراین نابود شدن کتب مقدس آن طایفه را نمیتوان به
تعصب اسلامیان منسوب کرد و چنانکه دیدیم بیشتر قسمتهای اوستای ساسانی در
قرن نهم میلادی ( سوم هجری ) هنوز
[١] مزدیسنا و ادب پارسی ، ص ١٨٥ ، نظریه گیرشمن . [٢] رجوع شود به ایران در زمان ساسانیان ، ص ١٦٣ ١٦٢ و صفحات ٤٥٩ و
صفحات ١٨٠ - ١٨٥ و . ٢٢٤