دو دسته تقسیم می‌شده‌اند : خدایان نیکخواه و خیر رسان و خدایان بدخواه و زیان رسان ، یا ارواح نیک و ارواح پلید . یعنی در این دوره نیز نوعی‌ ثنویت بر عقاید آریایی حکومت می‌کرده است .
سعید نفیسی می‌نویسد : پس از آنکه آریاییان ایران از دوره مهاجرت آسوده شدند و شهر نشین‌ گردیدند ، به تدریج به یک عده عوامل خوب و بد ، خیر و شر ، و زشت و زیبای طبیعت معتقد شدند . در میان عوامل خوب از همه مهمتر روشنایی و باران ، و در میان عوامل بد از همه مهمتر شب و زمستان و خشکسالی و قحطی‌ و بیماریها و مرگ و آفات دیگر بود . ناچار عوامل خیر و زیبایی را که‌ می‌پرستیدند برای آنها نماز و دعا و نذر و نیاز می‌کردند برای رهایی از عوامل شر وردهایی می‌خواندند و کم کم این اعمال به جادوگری و سحر و طلسم‌ منتهی گشت و پیداست که این عقاید ( جادوگری و طلسم ) یادگار دوره‌ای‌ است که با اقوام سامی بابلی و آسوری همسایه شده‌اند ، زیرا اقوام سامی‌ بابلی و آسوری به سحر و طلسم و جادو عقیده‌ای راسخ داشتند و این اعتقاد را ایرانیان از آنها کسب کردند و در همین زمان است که زرتشت از میان‌ ایرانیان برخاسته و با این خرافات در افتاده است [١] کریستن سن‌ می‌گوید : دین قدیم آریاها بر پرستش قوای طبیعت و عناصر و اجرام سماوی استوار بود ، معذلک از زمان بسیار قدیم خدایان عمده طبیعت دارای خصوصیات‌ اخلاقی و اجتماعی می‌شوند . چنین به نظر می‌رسد که قبل از جدا شدن دو تیره‌ هندی و ایرانی از یکدیگر تفاوتی میان دو دسته از خدایان عمده آنها بوده‌ است ، یک دسته را " دیوها " می خواندند و در راس آنها خدای جنگجویی‌ به نام " ایندرا " قرار داشت و دسته دیگر را " آسوراها "

[١] تاریخ اجتماعی ایران ، جلد اول ، ص ٢٧ - . ٢٨