خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٥
بدون آنکه افراط کاریهای مزدکی را در برداشته باشد ، قهرا هم از جنبه
فکری و هم از جنبه اجتماعی از طریقه مزدکی جاذبه بیشتری داشت . توده
مردم ایران به جای گرایش به طریقه مزدکی به اسلام که منادی توحید و عدل
بود گرویدند .
در زمان خلفای جور اموی و عباسی که روش قیصری و کسرائی را احیا کردند
بار دیگر زمینه برای مزدکی گری فراهم شد ، ولی توجه توده مردم که حساب
اسلام را از حساب خلفا جدا میکردند و معتقد بودند اسلام را باید از شر
خلفای جور نجات داد مجالی به مزدکی گری نداد .
از این رو میبینیم که مثلا در اواخر عهد امویان در شوال سال ١٢٩ هجری
قمری اولین روزی که سیاه جامگان ایرانی نهضت خویش را در " سفیذنج "
از نواحی مرو رسما اعلام کردند و پرچم خویش را برافراشتند ، بر پرچم آنها
این آیه به چشم میخورد :
« اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا و ان الله علی نصرهم لقدیر »[١]
در آنروز که روز عید فطر بود ، سلیمان بن کثیر که یک تن از رهبران
نهضت جدید بود ، به دستور ابو مسلم خراسانی به اقامه نماز عید فطر و
ایراد خطبه پرداخت و انقلاب علیه دستگاه خلافت اموی را در خطبه نماز عید
اعلام کرد . اگر آیین مزدک در آنروز در میان ایرانیان جاذبهای قوی
میداشت هیچ فرصتی از آن فرصت که باز هم مانند داشت بهتر برای ظهور و
بروز و گرایش ایرانیان پیدا نمیشد ، ولی ما وقتی که به تاریخ مراجعه
میکنیم میبینیم که نهضتهای عدالتخواهی ایرانیان در دوره اسلام متکی به
اسلام بوده است نه مزدکی گری و غیره .
علت اینکه مزدکی گری نیز مانند مانویت بکلی منقرض شد و حتی به صورت
یک اقلیت مانند زردشتی گری باقی نماند ، همان است که در علت انقراض
مانویان گفته شده که : مسلمین مزدکیان را اهل کتاب نمیشمردند و برای
مذهب آنها
[١] سوره حج ، آیه . ٣٩